چند لیتر خون در بدن شما جریان دارد؟ از ۵ لیتر تا تفاوتهای شگفتانگیز
مروری کوتاه بر خبر
- حجم خون در یک فرد بزرگسال با وزن متوسط حدود ۵ لیتر است.
- این حجم تحت تأثیر عواملی مانند جنسیت، وزن، قد و حتی ارتفاع محل زندگی متغیر است.
- خون از ۵۵٪ پلاسما و ۴۵٪ سلولهای خونی مانند گلبول قرمز تشکیل شده است.
- بدن با مکانیسمهای پیچیدهای مانند بارورسپتورها، حجم خون را در حالت تعادل نگه میدارد.
- اهدای حدود ۴۵۰ میلیلیتر خون برای یک بدن سالم کاملاً ایمن است و سیستم خونسازی را تحریک میکند.
خون، این مایع حیاتبخش، وظیفه انتقال اکسیژن و مواد مغذی به سلولها و دفع مواد زائد را بر عهده دارد. حجم این مایع در بدن یک فرد بالغ سالم معمولاً حدود ۵ لیتر برآورد میشود، اما این یک عدد ثابت نیست و بسته به ویژگیهای فردی و محیطی تغییر میکند.
حجم خون در بدن انسان چقدر است؟
بر اساس یک فرمول کلی، خون حدود ۷ تا ۸ درصد وزن کل بدن یک فرد بالغ را تشکیل میدهد. برای مثال، یک مرد بالغ با وزن ۷۰ کیلوگرم، حدود ۵ تا ۵.۶ لیتر خون در گردش دارد. این مقدار برای تأمین نیاز اندامها و حفظ فشار خون در محدوده طبیعی ضروری است. جالب است بدانید نوزادان در هنگام تولد تنها حدود ۲۵۰ میلیلیتر خون در بدن دارند.
عوامل مؤثر بر حجم خون
حجم خون تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار میگیرد:
* **جنسیت و جثه:** مردان به طور متوسط به دلیل توده عضلانی بیشتر، حجم خونی بین ۴.۵ تا ۵.۷ لیتر دارند، در حالی که این رقم در زنان معمولاً بین ۳.۷ تا ۴.۷ لیتر است.
* **بارداری:** در این دوران، حجم خون مادر میتواند ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش یابد.
* **ارتفاع محل زندگی:** زندگی در ارتفاعات بالا باعث افزایش حجم خون و تعداد گلبولهای قرمز برای جبران کمبود اکسیژن هوا میشود.
* **میزان هیدراتاسیون (آب بدن):** کمآبی حجم پلاسما را کاهش و غلظت خون را افزایش میدهد.
ترکیبات خون
خون یک بافت همگن نیست و از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
* **پلاسما (۵۵٪):** مایعی زرد و شفاف که عمدتاً از آب، پروتئینها و املاح تشکیل شده و نقش حامل سلولهای خونی را دارد.
* **بخش سلولی (۴۵٪):** شامل گلبولهای قرمز (حامل اکسیژن)، گلبولهای سفید (سیستم ایمنی) و پلاکتها (انعقاد خون) میشود. گلبولهای قرمز سهم عمدهای در این بخش دارند.
تنظیم هوشمند حجم خون توسط بدن
بدن انسان مجهز به مکانیسمهای پیشرفتهای برای حفظ تعادل حجم خون است:
* **بارورسپتورها:** حسگرهای فشار در شریانهای اصلی، کاهش حجم خون را تشخیص داده و با افزایش ضربان قلب و انقباض رگها واکنش نشان میدهند.
* **ذخایر اضطراری:** طحال و سیاهرگها به عنوان مخازن خون عمل میکنند و در مواقع نیاز، خون ذخیره شده را به جریان اصلی وارد میکنند.
* **بازسازی:** پس از کاهش حجم (مثلاً در اهدای خون)، بدن ابتدا با جذب مایعات، حجم پلاسما را جبران میکند و سپس مغز استخوان با تحریک هورمون اریتروپویتین، تولید گلبولهای قرمز را افزایش میدهد.
اهدای خون و سلامت
در هر نوبت اهدای خون استاندارد، حدود ۴۵۰ میلیلیتر (کمتر از ۱۰٪ حجم کل) خون گرفته میشود. این مقدار برای یک فرد سالم کاملاً ایمن است و بدن به سرعت آن را جبران میکند. اهدای خون نه تنها برای دریافتکننده حیاتی است، بلکه میتواند با تحریک سیستم خونسازی برای اهداکننده نیز مفید باشد.
منبع: asriran.com
سلامت