چرا ۷۰ درصد ایرانی‌ها در سال گذشته سفر نرفته‌اند؟ راهکار سفر ارزان چیست؟

مروری بر وضعیت گردشگری داخلی ایران

ایران با دارا بودن ۲۴ اثر تاریخی و طبیعی در فهرست جهانی یونسکو، رتبه نهم ثبت جهانی در بین ۱۶۱ کشور عضو را به خود اختصاص داده است. این جاذبه‌ها در کنار طبیعت منحصر به فرد، اقلیم چهارفصل و تنوع فرهنگی، ظرفیت‌های بالایی برای گردشگری ایجاد کرده‌اند. با این حال، آمار سفر داخلی چندان خوشبینانه نیست. گزارش مرکز پژوهش‌ها نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۳ فقط ۳۰ درصد مردم به سفر رفته‌اند و حدود ۷۰ درصد جمعیت کشور هیچ سفری نداشته‌اند.

چالش‌های پیش روی گردشگری داخلی

کارشناسان عوامل متعددی را در افت تقاضای سفر داخلی موثر می‌دانند. کاهش قدرت خرید، افزایش شدید هزینه‌های حمل‌ونقل و اقامت، نبود بسته‌های سفر ارزان و زیرساخت‌های ضعیف از جمله این دلایل عنوان شده‌اند. رحیم یعقوب‌زاده، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حوزه گردشگری، همچنین به عدم حمایت هدفمند دولت از فعالان این صنعت اشاره کرده که روند توسعه گردشگری را کند کرده است.

سفر ارزان؛ تعریف و ضرورت در شرایط اقتصادی

سفر ارزان یا اقتصادی معمولاً در شرایط خاص اقتصادی مانند تورم بالا مورد توجه قرار می‌گیرد، چرا که هزینه سفر از سبد خانوار حذف یا کمرنگ می‌شود. برای مثال، در بهار ۱۴۰۳، ۴۸ درصد ایرانی‌ها به سفر نرفتند. یعقوب‌زاده تاکید می‌کند که در تمام دنیا سفر ارزان وجود دارد و در مناطقی مانند اروپا سال‌هاست به آن پرداخته می‌شود، اما در ایران این رویکرد به صورت سیستماتیک و کلان برنامه‌ریزی نشده است.

الگوهای جهانی و نمونه‌های بومی

در الگوهای جهانی، شیوه‌هایی مانند سفر همراه با کار، کار داوطلبانه در ازای اقامت و غذا، یا سفر با کوله‌پشتی رواج دارد. یعقوب‌زاده اشاره می‌کند که در ایران، اگرچه این قاعده عمومی نیست، اما می‌توان از تجربه‌هایی مانند «اردوهای جهادی» به عنوان نمونه‌ای بومی برای توسعه سفرهای ارزان با همکاری جامعه محلی الهام گرفت.

سفر ارزان و ارتباط آن با گردشگری پایدار

یک پرسش مهم این است که آیا سفر ارزان با گردشگری پایدار و رونق اقتصاد محلی در تناقض است؟ به گفته این کارشناس، این دو مفهوم متناقض نیستند. توسعه انواع گردشگری، از جمله سفر ارزان، می‌تواند به افزایش تعداد مسافران بینجامد و در نهایت بازارهای محلی و اقامتگاه‌های معمولی‌تر نیز از آن منتفع شوند. در شرایط دشوار اقتصادی، رواج سفرهای ارزان حتی می‌تواند تاثیرات منفی را کاهش دهد.

راهکارهای عملی برای برنامه‌ریزی یک سفر ارزان

یعقوب‌زاده برنامه‌ریزی را اولین گام برای یک سفر اقتصادی می‌داند. از جمله معیارهای تاثیرگذار می‌توان به این موارد اشاره کرد: برنامه‌ریزی برای مکان و زمان سفر (پرهیز از زمان‌های پیک)، تهیه فهرست ملزومات، انتخاب اقامتگاه‌های ارزان‌تر یا استفاده از چادر و کمپینگ، و خرید برخی ملزومات از بازارهای محلی مقصد. به گفته وی، اقامتگاه‌ها حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد هزینه سفر را تشکیل می‌دهند، بنابراین انتخاب هوشمندانه در این بخش بسیار مهم است.

حفظ کیفیت و حرفه‌ای بودن در سفر اقتصادی

آیا ارزان بودن سفر به معنای کاهش کیفیت و حرفه‌ای بودن آن است؟ یعقوب‌زاده معتقد است با اطلاع‌رسانی مناسب، ارائه دستورالعمل‌های خوب و نظارت درست، می‌توان در قالب سفر ارزان نیز به شکل حرفه‌ای و پایدار سفر کرد. در اینجا مفهوم گردشگری پایدار پررنگ می‌شود؛ به این معنا که از جاذبه‌ها استفاده شود بدون اینکه به منابع آسیب وارد گردد.

منبع: Hamshahrionline