چرا ساختار تربیتی ایران منعطف نیست و نسل جدید را از دست می‌دهد؟

مروری کوتاه بر گفت‌وگو با نویسنده «زندگی رزمندگی»

امیر شاپورزاده، نویسنده کتاب «زندگی رزمندگی» و فعال حوزه تعلیم و تربیت، در گفت‌وگویی مفصل به نقد ساختار آموزشی فعلی پرداخت. او معتقد است این ساختار به دلیل ایستا و سخت بودن، قادر به همگامی با احساسات و تحولات سریع نسل جدید نیست. به باور شاپورزاده، انقلاب در تربیت مستلزم خروج از چارچوب‌های ذهنی منجمد و پذیرش ابزارهای نوین مانند فناوری و رسانه است.

ناتوانی نظام آموزشی و فرصت‌های ازدست‌رفته

شاپورزاده با اشاره به دوازده سال فرصت آموزش و پرورش، این پرسش را مطرح می‌کند که چرا این نظام نتوانسته طیفی از دانش‌آموزان را طوری تربیت کند که در «زمین خودی» بازی کنند. او نمونه‌هایی مانند بازی‌های رایانه‌ای یا فضای مجازی را نه تهدید، بلکه بستری برای تربیت انقلابی می‌داند، به شرطی که نیروی مؤمن وارد میدان تولید محتوا شود. وی تأکید می‌کند: «ما باید برای دهه نودی‌ها مدل بسازیم. جدید، به روز و متناسب با ذائقه و سلیقه امروز».

مفهوم «نیرو» و «جبهه» در کتاب زندگی رزمندگی

کتاب «زندگی رزمندگی» بر دو مفهوم کلیدی «نیرو» و «جبهه» متمرکز است. شاپورزاده توضیح می‌دهد: «فصل اول می‌گوید این جبهه نیرو ندارد. میدان‌هایی خالی است، یعنی آدمش تربیت نشده. فصل دوم برعکس است: این نیرو جبهه ندارد». به گفته او، بسیاری از جوانان مؤمن و انقلابی وجود دارند که نمی‌دانند نیروی جوانی خود را در کدام ساختار یا نهاد باید صرف کنند. این عدم اتصال، هم به تلف شدن نیرو و هم به تعطیلی میدان منجر می‌شود.

<img src="https://darlahzeh.news/wp-content/uploads/2026/02/d8b2d986d8afdaafdb8c-d8b1d8b2d985d986d8afdaafdb8cd88c-d8aad8a7d985d984db8c-d8afd8b1-d8a8d8a7d8a8-db8cd8a7d981d8aad986-d8b9d8b1d8b5d987_69a06f380f903.jpeg" alt="زندگی رزمندگی، تاملی در باب یافتن عرصه‌های نقش‌آفرینی/ چرا ساختار تربیتی منعطف نیست؟”>

ضرورت همراه کردن دل نوجوان، نه فقط فکر

این نویسنده و معلم سابق، رویکرد فعلی را ناکارآمد می‌داند و می‌گوید: «ما فکر می‌کنیم مشکل در دانستن است. ولی واقعیت این است که در این جامعه مشکل در عمل کردن به دانسته‌هاست». او پیشنهاد می‌کند که باید برای قدم اول، دل نوجوان را همراه کرد، نه فکر او. شاپورزاده با اتکا به تجربه شخصی خود در مدرسه می‌گوید: «وقتی با نوجوان‌ها از باب همدلی وارد می‌شدم… فضای مواجهه و اعتمادپذیری متفاوت می‌شد. پیدا کردن زبان مشترک خیلی مهم است».

<img src="https://darlahzeh.news/wp-content/uploads/2026/02/d8b2d986d8afdaafdb8c-d8b1d8b2d985d986d8afdaafdb8cd88c-d8aad8a7d985d984db8c-d8afd8b1-d8a8d8a7d8a8-db8cd8a7d981d8aad986-d8b9d8b1d8b5d987_69a06f38d1f5b.jpeg" alt="زندگی رزمندگی، تاملی در باب یافتن عرصه‌های نقش‌آفرینی/ چرا ساختار تربیتی منعطف نیست؟”>

فقدان مدل‌سازی جدید و به‌روز

شاپورزاده با اشاره به تاریخچه اردوهای جهادی که از ابتکارات حاج عبدالله ظابط در دوران دفاع مقدس بود، بر لزوم مدل‌سازی جدید تأکید می‌کند. او معتقد است اصول ثابت است، اما فرع‌ها باید متغیر و متناسب با نسل جدید باشند. وی همچنین به دیدگاه رهبر انقلاب اشاره می‌کند که بر طراحی بازی‌های رایانه‌ای و اهمیت فضای مجازی برای تربیت تأکید داشته‌اند. به گفته او، این نگاه عمیق هنوز به درستی در ساختار اجرایی پیاده نشده است.

<img src="https://darlahzeh.news/wp-content/uploads/2026/02/d8b2d986d8afdaafdb8c-d8b1d8b2d985d986d8afdaafdb8cd88c-d8aad8a7d985d984db8c-d8afd8b1-d8a8d8a7d8a8-db8cd8a7d981d8aad986-d8b9d8b1d8b5d987_69a06f3977432.jpeg" alt="زندگی رزمندگی، تاملی در باب یافتن عرصه‌های نقش‌آفرینی/ چرا ساختار تربیتی منعطف نیست؟”>

رسالت فردی و گم‌گشتگی نسل

یکی از مفاهیم محوری کتاب «زندگی رزمندگی»، «رسالت عام» است. شاپورزاده با استناد به دعای حضرت زهرا(س) بیان می‌کند که هر انسانی با یک رسالت آفریده شده است. مشکل امروز، عدم شناخت این رسالت و سنگر شخصی است. او نتیجه می‌گیرد: «گره کار پیوند بین نیرو و جبهه است. اگر هرکدام از ماها بدانیم سنگرمان کجاست، رسالت‌مان چیست و همانجا بایستیم و خوب بجنگیم، به نظرم مشکل حل شده است».

<img src="https://darlahzeh.news/wp-content/uploads/2026/02/d8b2d986d8afdaafdb8c-d8b1d8b2d985d986d8afdaafdb8cd88c-d8aad8a7d985d984db8c-d8afd8b1-d8a8d8a7d8a8-db8cd8a7d981d8aad986-d8b9d8b1d8b5d987_69a06f3a4fe92.jpeg" alt="زندگی رزمندگی، تاملی در باب یافتن عرصه‌های نقش‌آفرینی/ چرا ساختار تربیتی منعطف نیست؟”>

منبع: Mashreghnews