چرا برخی در جامعه از جنگ استقبال میکنند؟ تحلیل روانشناسی اجتماعی
- هشت سال از عمر جمهوری اسلامی در جنگ با عراق گذشته است.
- مفهوم «ربایش آمیگدال» توضیحدهنده واکنشهای تکانشی در برابر تهدید است.
- کاهش اعتماد و افزایش انتشار شایعات از پیامدهای فشار مزمن است.
- نویسنده معتقد است این استقبال، واکنشی طبیعی اما تأسفبار به شرایط استرسزاست.
روزنامه شرق در تحلیلی به این موضوع پرداخته که با وجود گذشت هشت سال از جنگ با عراق و رنجهای ناشی از آن، در روزهایی که بحث حمله آمریکا به ایران داغ است، بخشی از مردم به صراحت از جنگ استقبال میکنند. این تحلیل با استفاده از مفاهیم روانشناسی اجتماعی و نوروساینس به بررسی ریشههای این پدیده میپردازد.
ریشههای روانشناختی: از آمیگدال تا جامعه
برای درک این موضوع به مفهوم «ربایش آمیگدال» اشاره شده است. این اصطلاح که توسط دانیل گلمن ابداع شده، موقعیتی را توصیف میکند که فرد در اثر یک تهدید ناگهانی یا هیجان شدید، واکنشی سریع و تکانشی نشان میدهد. در این حالت، فعالشدن شدید سیستم هیجانی (آمیگدال) و ترشح هورمونهای استرس، میتواند کارکردهای منطقی قشر پیشپیشانی مغز را موقتاً تضعیف کند.
جامعه تحت فشار مزمن
این تحلیل نشان میدهد وقتی جامعهای برای مدت طولانی تحت فشار، نااطمینانی و تهدید ادراکشده زندگی کند، استرس مزمن به یک متغیر ساختاری تبدیل میشود. در چنین شرایطی، ظرفیتهای شناختی تضعیف و تحمل ابهام کاهش مییابد. در سطح جمعی، این میتواند به سادهانگاری مسائل پیچیده، افزایش دوگانهسازی «ما-آنها» و جذابیت روایتهای قطعی و اقتدارگرایانه بینجامد، زیرا قطعیت اضطراب را موقتاً کاهش میدهد.
پیامدهای جمعی استرس طولانیمدت
در جامعهای با استرس مزمن، پدیدههایی مانند فرسایش اعتماد بین افراد و نهادها رخ میدهد. افراد آمادگی بیشتری برای واکنشهای هیجانی سریع پیدا میکنند و شایعات تهدیدآمیز سریعتر منتشر میشوند. همچنین چرخههایی از خشم جمعی و سپس فرسودگی اجتماعی میتواند شکل بگیرد. فرهنگ، تاریخ و سرمایه اجتماعی میتوانند این روندها را تعدیل کنند، اما استرس مزمن سیاسی الگوهایی ایجاد میکند که در آن حساسیت به تهدید افزایش و تحمل پیچیدگی کاهش مییابد.
یک واکنش طبیعی در شرایط سخت؟
نویسنده با اشاره به سیر تحول سیاسی و اجتماعی ایران در یک دهه گذشته مینویسد که مردم بارها نسبت به تصمیمات اعتراض داشتهاند اما با پاسخ منفی مواجه شدهاند. در شرایطی که بقا سخت میشود، مردم ممکن است به راهحلهای فوری، حتی اگر پرمخاطره باشند، روی آورند. از این منظر، نویسنده استقبال از جنگ را هرچند بسیار تأسفبار، اما واکنشی طبیعی طبق سرشت انسان در برابر شرایط استرسزای شدید میداند. پرسش پایانی تحلیل این است: آیا دوباره تعادل به چنین جامعهای بازمیگردد؟
منبع: Asriran
اخبار اجتماعی