وندالها؛ از غارت رم تا حکاکی نام بر تختجمشید، انگیزههای پشت تخریب چیست؟
مروری کوتاه بر خبر
- انتشار گزارشی از حکاکی یادگاری بر دروازه ملل تختجمشید در ۱۹ بهمن ۱۴۰۴.
- ریشه تاریخی واژه «وندالیسم» به غارت رم توسط قوم وندال در سال ۴۵۵ میلادی بازمیگردد.
- انگیزههای وندالها میتواند روانشناختی (خشم، ابراز وجود) یا اجتماعی (اعتراض ایدئولوژیک) باشد.
- مدیرکل میراث فرهنگی فارس از شناسایی افراد و ارسال شکایت قضایی خبر داد.
- آسیبهای وندالیسم بر آثار تاریخی اغلب بلندمدت و غیرقابل جبران است.
انتشار گزارشی مبنی بر حکاکی یادگاری بر روی دیواره دروازه ملل تختجمشید، بار دیگر توجهها را به پدیده «وندالیسم» و انگیزههای پیچیده پشت تخریب عمدی میراث فرهنگی جلب کرد. این اقدام که در ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ رخ داد، منجر به شناسایی افراد و پیگیری قضایی شد.
وندالها؛ از غارت رم تا زخمهای تازه بر تخت جمشید
وندالیسم به تخریب عمدی اموال عمومی یا میراث فرهنگی گفته میشود. این اصطلاح ریشه در تاریخ دارد و از نام قوم «وندال» گرفته شده که در قرن پنجم میلادی به رهبری گایسریک، شهر رم را در سال ۴۵۵ میلادی غارت و ویران کردند. در دوران مدرن، این واژه برای توصیف اقدامات تخریبی مشابه، از شکستن تجهیزات شهری تا آسیب به آثار باستانی به کار میرود.
ریشههای تاریخی و هویت وندالها
قوم وندالها بخشی از مهاجرتهای بزرگ ژرمنها بودند که از حملات هونها فرار کردند و در نهایت پادشاهی خود را در شمال آفریقا تأسیس کردند. غارت رم توسط آنها نمادی از تخریب بیمعنای فرهنگی شد. در جوامع امروزی، وندالها اغلب جوانان ۱۰ تا ۲۵ ساله از طبقات حاشیهای هستند، اما میتوانند از هر قشری باشند. جامعهشناسان این رفتار را واکنشی به فشارهای اجتماعی و احساس بیقدرتی میدانند.
انگیزههای روانشناختی و اجتماعی تخریب
انگیزههای وندالیسم متنوع است. از دیدگاه روانشناختی، میتواند ناشی از احساس ناکامی، خشم یا تمایل به «جاودانه کردن» خود باشد. گاهی یادگارینویسی از وابستگی عاطفی به مکان ناشی میشود. در سطح کلانتر، وندالیسم میتواند ابزاری برای اعتراض ایدئولوژیک یا پاکسازی فرهنگی باشد، مانند نابودی مجسمههای بودا در بامیان توسط طالبان. عوامل اجتماعی مانند بیکاری، نابرابری و عدم آگاهی فرهنگی نیز نقش بسزایی دارند.
مورد اخیر تختجمشید و پیگیری قضایی
در ایران، تختجمشید بارها هدف وندالیسم قرار گرفته است. در حادثه اخیر در ۱۹ بهمن ۱۴۰۴، فرد یا افرادی ناشناس با حکاکی خراش سطحی به ابعاد ۲۰×۱۵ سانتیمتر، نام «Poya Nadia» را بر جرز شمالی دروازه ملل نوشتند. پایگاه میراث جهانی تختجمشید بلافاصله عملیات پاکسازی را آغاز کرد. بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی فارس، اعلام کرد با بررسی تصاویر دوربینهای مداربسته، افراد شناسایی و شکایت قضایی تنظیم و ارسال شده است. اگرچه آسیب ظاهری پاک شده، اما اثرات بلندمدت فرسایشی بر سنگ باقی میماند.
منبع: فرارو
اخبار اجتماعی