وام ازدواج ۱۴۰۵: افزایش منابع یا تشدید صفهای طولانی؟
- رقم وام ازدواج در بودجه ۱۴۰۵ بدون تغییر باقی ماند.
- صف متقاضیان به بیش از ۵۰۰ هزار نفر برای ازدواج و فرزندآوری رسیده است.
- مجلس منابع ۴۷۵ همت را تصویب کرد، اما تصمیم نهایی با مجمع تشخیص است.
- بانک مرکزی و مجمع تشخیص در دو سال گذشته منابع را کاهش دادهاند.
- کارشناسان افزایش منابع کلی را به جای افزایش مبلغ فردی وام پیشنهاد میدهند.
- احتمال افزایش زمان انتظار برای دریافت وام به ۹ ماه وجود دارد.
مروری بر چالش منابع وام ازدواج
در جریان بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، موضوع وام ازدواج بار دیگر به یکی از چالشهای اصلی میان مجلس شورای اسلامی، بانک مرکزی و سایر نهادهای تصمیمگیر تبدیل شد. در حالی که پیشنهادهایی برای افزایش مبلغ وام مطرح بود، در نهایت پس از رفتوبرگشتهای متعدد میان کمیسیون فرهنگی مجلس و سازمان برنامه و بودجه، رقم وام ازدواج بدون تغییر باقی ماند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که صف متقاضیان طولانیتر شده است و منابع بانکی محل اختلاف جدی میان نهادهای سیاستگذار است.
## گفتوگو با یک کارشناس پولی و بانکی
موضوع تأمین منابع وام ازدواج و فرزندآوری در سالهای اخیر به یکی از چالشهای جدی سیاستهای حمایتی تبدیل شده است. در همین زمینه با نبیزاده، کارشناس پولی و بانکی گفتوگو شده است.
### ریشهیابی صفهای طولانی
این کارشناس با اشاره به تفاوت وام ازدواج و فرزندآوری با سایر تسهیلات، توضیح داد که هر عددی که در قانون بودجه تصویب شود، بانک مرکزی و بانکها موظف به پرداخت آن هستند. وی افزود از سال ۱۴۰۱ به بعد، منابع پیشبینیشده دیگر متناسب با حجم تقاضا نبود و میان منابع و مصارف ناترازی ایجاد شد. دلیل این ناترازی، اجرای سیاست کنترل ترازنامه بانکها توسط بانک مرکزی از سال ۱۴۰۱ عنوان شده که منجر به محدودیت وامدهی و فضای انقباضی شدید در حوزه پولی شد.
### فراز و نشیب بودجه در سالهای گذشته
در جریان تصویب بودجه ۱۴۰۳، مجلس منابع را از ۲۰۰ همت به ۳۰۰ همت افزایش داد و مبلغ وام فردی را حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد بالا برد. اما مجمع تشخیص مصلحت نظام افزایش منابع کلی را رد کرد و آن را به ۲۰۰ همت بازگرداند. نتیجه، شکلگیری صفهای سنگین بود بهطوری که در پایان سال ۱۴۰۳ حدود ۴۵۰ هزار نفر در صف وام ازدواج و حدود ۳۷۳ هزار نفر در صف وام فرزندآوری قرار داشتند.
در بودجه ۱۴۰۴ نیز مجلس در نهایت عدد ۳۷۵ همت را تصویب کرد، اما مجمع تشخیص بار دیگر مخالفت کرد و عدد ۲۷۰ همت تثبیت شد. نتیجه این کاهش منابع، اتمام سهمیه بانکها تا پایان دیماه سال جاری بود.
### آمار نگرانکننده و پیشبینی آینده
در زمان حاضر بیش از ۵۰۰ هزار نفر در صف وام ازدواج و بیش از ۵۰۰ هزار نفر در صف وام فرزندآوری هستند. این اعداد به معنای انتظار حداقل ششماهه برای دریافت تسهیلات است. پیشبینی میشود تا پایان سال، مجموع افراد در صف ممکن است به حدود یکونیم میلیون نفر برسد. اگر در سال آینده نیز حدود یک میلیون متقاضی ازدواج و ۸۰۰ هزار متقاضی فرزندآوری اضافه شوند، زمان انتظار ممکن است به بیش از ۹ ماه برسد.
### کشمکش بر سر بودجه ۱۴۰۵
در فرآیند بررسی بودجه جدید، بانک مرکزی اعلام کرد کل منابع قابل تخصیص ۵۰۰ همت است که از این مقدار، ۱۳۰ همت برای وام اشتغال و ۳۷۰ همت برای وام ازدواج و فرزندآوری در نظر گرفته شود. این در حالی است که وام اشتغال در سالهای گذشته معمولاً حدود ۱۰۰ همت بوده و کمتر از ۱۰ درصد تحقق داشته است. به نظر این کارشناس، افزایش سهم وام اشتغال عملاً ابزاری برای کاهش منابع ازدواج و فرزندآوری بوده است.
کمیسیون اقتصادی مجلس با توجه به محدودیت پیشنهادی بانک مرکزی، به این جمعبندی رسید که حداقل مبلغ وام فردی افزایش پیدا نکند تا وضعیت صفها بدتر نشود. اما وقتی موضوع به صحن مجلس آمد، نمایندگان با پیشنهاد ۳۷۰ همت مخالفت کردند و نهایتاً عدد ۴۷۵ همت برای منابع وام ازدواج و فرزندآوری تصویب شد.
### چشمانداز نهایی و نقدی بر استدلال ناترازی
تصمیم نهایی اکنون در اختیار مجمع تشخیص مصلحت نظام است. اگر مجمع مانند سالهای گذشته منابع را کاهش دهد، برای سومین سال متوالی این اتفاق رخ داده است. این کارشناس بر شفافسازی محاسبات منابع بانکی تأکید کرده و میگوید سهم وام ازدواج و فرزندآوری حدود یک تا یکونیم درصد از کل پرتفوی تسهیلات شبکه بانکی است و نمیتواند باعث ناترازی جدی شود. همچنین وی به بحث تعارض منافع برخی اعضای تصمیمگیر در مجمع که همزمان در ساختارهای سیاستگذاری پولی مسئولیت دارند، اشاره کرده است.
منبع: Eghtesadnews
اخبار اقتصادی