هوم و آتش؛ ایزدان دوگانه ایران باستان چه جایگاهی داشتند؟

در اساطیر ایران باستان، ایزدان هوم و آتش به عنوان موجوداتی با وجوه زمینی و آسمانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بودند. این دو، نمادهایی پیچیده در مناسک و باورهای ایرانیان محسوب می‌شدند.

آتش؛ از ایزد «آتر» تا نماد مقدس

آتش در اساطیر هندو-ایرانی جایگاهی رفیع داشت. در هند با نام «اَگنی» و در ایران با نام «آتر» شناخته می‌شد و مورد پرستش قرار می‌گرفت. در باور ایرانیان، آتش پسر اهورامزدا و نماد حضور مرئی او و نظم راستین در جهان بود. در مناسک، این عنصر ایزدی مستقیماً مورد خطاب قرار می‌گرفت و برایش نذر می‌کردند. تقدس آتش تا حدی بود که در آیین‌های زرتشتی مراقب بودند چشم افراد کافر به آن نیفتد. بنابر اسطوره‌ها، آتش ایزدی بود که با اژی‌دهاکه (ضحاک) جنگید و فره ایزدی را نجات داد. اگرچه در باور زرتشتیان امروز ایزدپنداری نمی‌شود، اما همچنان به عنوان نمادی مقدس مورد احترام است.

هوم؛ گیاه جاودانگی و ایزد جنگجو

هوم یا هَومَه نیز موجودیتی دوگانه داشت: هم گیاه بود و هم ایزد. مناسک فشردن گیاه هوم با پدیده‌های طبیعی مانند بارش باران و تابش خورشید پیوند خورده بود. ایرانیان باستان شیره این گیاه را می‌نوشیدند و معتقد بودند جاودانگی و عزت به ارمغان می‌آورد. در هیئت ایزد، هوم ایزدی جنگجو محسوب می‌شد که در نیایش‌ها از او می‌خواستند با گرز خود علیه اژدها و تبهکاران بجنگد. هوم نیز مانند آتش از فرزندان اهورامزدا بود و جایگاه ویژه‌ای در دریافت نذورات داشت. ویژگی منحصربه‌فرد او این بود که هم قربانی بود (گیاه فشرده شده) و هم قربانی‌گیرنده (ایزد).

منبع: فرارو