موشکهای دوشپرتاب ایران؛ از میثاق تا سهند، پدافند هوایی چگونه متحول شد؟
- میثاق-۳ با فیوز لیزری ۳۶۰ درجه برای مقابله با فریبهای الکترونیکی و شکار پهپادها طراحی شده است.
- میثاق-۳ از نظر توانایی با نمونههای خارجی مانند استینگر آمریکایی و ایگلا-اس روسی قابل مقایسه است.
مروری کوتاه بر تحول پدافند هوایی ایران
صنعت دفاعی ایران با تکیه بر دانش بومی، سبد کاملی از سامانههای پدافند هوایی را توسعه داده است. در این میان، موشکهای دوشپرتاب به عنوان آخرین لایه دفاعی در برابر تهدیدات کوتاهبرد، جایگاهی راهبردی یافتهاند. این گزارش به دو محصول کلیدی این حوزه؛ خانواده موشکی «میثاق» و سامانه یکپارچه تاکتیکی «سهند» میپردازد.
جنگهای مدرن و نیاز به دفاع در ارتفاع پایین
در میدان نبرد امروز، تسلط بر آسمان سرنوشتساز است. جنگندههای تهاجمی، بالگردها، موشکهای کروز و پهپادهای انتحاری، تهدیدی دائمی برای نیروهای زمینی و تأسیسات حساس هستند. برای مقابله با این تهدیدات در ارتفاع پایین، سامانههای دوشپرتاب به عنوان راهکاری چابک، مرگبار و مقرونبهصرفه طراحی شدهاند. نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۷۰ برنامهای هدفمند برای خودکفایی در این عرصه آغاز کردند.
خانواده موشکی میثاق؛ از نسل اول تا سوم
نام «میثاق» اولین بار در رزمایشهای اواخر دهه ۱۳۷۰ مطرح شد. این موشکها توسط متخصصان وزارت دفاع طراحی و تولید شدهاند.
میثاق-۱؛ گام نخست به سوی خودکفایی
میثاق-۱ نخستین موشک دوشپرتاب ایران با هدایت فروسرخ است. این سامانه با وزن تقریبی ۱۷ کیلوگرم به راحتی توسط یک سرباز حمل و شلیک میشود. این موشک تمامجهت است و میتواند حرارت بدنه هواپیما را از هر سو تشخیص دهد. هرچند فاقد فیوز مجاورتی بود و نیاز به برخورد مستقیم داشت، اما قدرت مانور بالا و سر جنگی ۱.۴ کیلوگرمی آن، تهدیدی جدی برای بالگردها و هواپیماهای بدون مانور محسوب میشد.
میثاق-۲؛ سرعت برای شکار اهداف سریع
با ورود تهدیداتی مانند موشکهای کروز، نسل دوم میثاق متولد شد. مهندسان ایرانی با بهینهسازی پیشرانه، سرعت موشک را به حدود ۸۵۰ متر بر ثانیه (حدود ۳ ماخ) رساندند. همچنین حساسیت جستجوگر فروسرخ برای رهگیری اهدافی با دامنه حرارتی پایین، مانند پهپادها، ارتقا یافت.
میثاق-۳؛ نسل مدرن با فیوز لیزری
میثاق-۳ که در سالهای اخیر رونمایی شد، از فیوز لیزری ۳۶۰ درجه بهره میبرد. این فناوری امکان فعال شدن سر جنگی را حتی در صورت فریب خوردن جستجوگر اصلی توسط فلرهای دشمن فراهم میکند. این ویژگی، میثاق-۳ را به سلاحی ایدهآل برای مقابله با موشکهای کروز و پهپادها تبدیل کرده است. سرهنگ «باقری» فرمانده مرکز بهینهسازی، نوسازی و تولید قطعات شهید زرهرن، اعلام کرده که این سامانهها به صورت شبکهای در پدافند مورد استفاده قرار گرفتهاند.
سامانه سهند؛ موشکانداز متحرک روی خودرو
سامانه «سهند» پاسخی به نیاز جنگهای مکانیزه و سرعتی است. این سامانه، یک خودروی تاکتیکی سبک و زرهپوش است که به یک مرکز تیرباران سیار تبدیل شده است.
ویژگیهای کلیدی سامانه سهند
بر روی این خودرو معمولاً چهار یا شش لانچر موشک (از نوع میثاق-۲ و میثاق-۳) نصب شده است. سهند مجهز به سیستم جستجوگر اپتیکی و حرارتی پیشرفته برای کشف و رهگیری اهداف در بردهای دور است. * **واکنش سریع:** امکان شلیک حجم انبوهی از آتش ظرف چند ثانیه پس از شناسایی هدف. * **تیرباران دستهجمعی:** شلیک همزمان چند موشک به سمت یک هدف، شانس سرنگونی را به شدت افزایش میدهد. * **کاهش تلفات:** با دور بودن اپراتور در خودروی محافظتشده، خطر مقابله دشمن کاهش مییابد. سهند پل ارتباطی بین پدافند نقطهای و پدافند منطقهای محسوب میشود.
مقایسه با نمونههای جهانی
در مقایسه با موشک آمریکایی **استینگر (FIM-۹۲)**، میثاق-۳ از نظر وزن و ابعاد در همان کلاس قرار دارد. نقطه قوت میثاق-۳ استفاده از فیوز لیزری برای غلبه بر فلر است. در مقایسه با موشک روسی **ایگلا-اس (Igla-S)**، هر دو برای درگیری در شرایط سخت طراحی شدهاند، اما میثاق-۳ با فیوز لیزری خود گامی عملی در جهت «شلیک کن و فراموش کن» برداشته است. سامانه سهند نیز با نمونههایی مانند **Avenger** آمریکایی قابل مقایسه است که نشاندهنده همگامی تفکر راهبردی ایران با تحولات جهانی است.
جمعبندی نقش در پدافند هوایی
تجربه جنگهای اخیر نشان داده که بخش عمده تلفات هوایی میتواند توسط همین موشکهای کوچک دوشپرتاب رقم بخورد. توسعه خانواده میثاق و سامانه سهند، توان دفاعی ایران در ارتفاع پایین را بهطور چشمگیری ارتقا داده است.
منبع: Ecoiran
اخبار سیاسی