محمدرضا شاه چقدر پول از ایران خارج کرد؟ ماجرای میلیاردها دلار و ویلای سوئیس

مروری بر ادعاهای خروج دارایی‌های شاه

براساس گزارش‌های منتشرشده در اسفندماه ۱۳۵۷، منابع خبری ادعا کردند محمدرضا شاه در ماه‌های منتهی به سقوط حکومت، مبلغی حدود ۲۱ میلیارد دلار به خارج از کشور ارسال کرده است. این گزارش‌ها که در صفحه نخست روزنامه‌ها نیز بازتاب یافت، خبر از توقیف دارایی‌های شاه در سوئیس دادند؛ خبری که هرگز محقق نشد و این دارایی‌ها تاکنون مسترد نشده‌اند.

درخواست ایران و واکنش مبهم سوئیس

دولت جدید ایران از دولت سوئیس درخواست کرد همه حساب‌های بانکی و دارایی‌های شاه و خانواده‌اش مسدود شود، با این استدلال که این اموال «ملی» و متعلق به مردم ایران است. واکنش مقامات سوئیس اما مبهم بود. سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور گفت این درخواست برای بررسی به «مراجع صلاحیت‌دار» ارجاع داده شده است. سخنگوی انجمن بانکداران سوئیس نیز اعلام کرد رسیدگی به این پرونده آسان نیست و هیچ‌کس از میزان دقیق سپرده‌های شاه در بانک‌های این کشور اطلاع ندارد.

افشاگری وزیر دادگستری ایران

خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از اسدالله مبشری، وزیر دادگستری وقت ایران، ادعای تازه‌ای را منتشر کرد. بر اساس این بیانیه، شاه تنها چند ماه پیش از سقوط، ۱۵ میلیارد دلار و خواهرش اشرف حدود ۳ میلیارد دلار از کشور خارج کرده‌اند. مبشری این ۲۱ میلیارد دلار را معادل درآمد ناخالص ملی ۲۱ کشور فقیر جهان خواند و تاکید کرد دولت ایران اسناد غیرقابل انکاری دارد که ثروت شاه از طریق «دزدی و جنایت» به دست آمده است.

مصادره اموال توسط امام خمینی(ره)

در ۱۰ اسفند ۱۳۵۷، امام خمینی(ره) در پیامی کلیه اموال منقول و غیرمنقول خاندان پهلوی و وابستگان آنان را مصادره کرد. ایشان تاکید کردند این اموال صرف مستمندان خواهد شد و مدیریت «غنایم» مربوط به دولت نیست، بلکه امر آن با شورای انقلاب است. امام به شورای انقلاب ماموریت دادند منقولات مصادره شده در بانک‌ها با شماره‌ای به اسم شورای انقلاب یا خود ایشان سپرده شود.

ویلای پرماجرا در سوئیس

پیگیری‌های ایران برای استرداد دارایی‌های منقول شاه در سوئیس به جایی نرسید و پارلمان این کشور درخواست تهران را رد کرد. اما ماجرا به حساب‌های بانکی ختم نمی‌شد. محمدرضا شاه یک ویلا به ارزش ۱.۵ میلیون فرانک و یک آپارتمان به ارزش بیش از ۲ میلیون فرانک در سنت‌موریتس سوئیس داشت که از معافیت مالیاتی نیز برخوردار بودند. گفته می‌شود در اواسط دهه ۱۹۹۰، دادگاهی در سوئیس این ویلا را به وارثان شاه واگذار کرد و آنان نیز زمانی که ارزش آن به ۱۰ میلیون دلار رسیده بود، آن را فروختند.

منبع: Ettelaat