غنیسازی صفر یا نظارت بیوقفه؛ گزینههای سخت روی میز مذاکرات هستهای چیست؟
مروری کوتاه بر خبر
- گزارش جدید الزامات یک توافق هستهای جدید با ایران را بررسی میکند.
- پیشنهاد میشود توافق آینده دارای افق زمانی حداقل ۵۰ ساله و بدون بندهای غروب کوتاهمدت باشد.
- خواستار ممنوعیت کامل سانتریفیوژهای پیشرفته و تحقیقوتوسعه در غنیسازی است.
- دو گزینه «غنیسازی صفر» یا «غنیسازی تحت نظارت شدید» مطرح شده است.
- تاکید بر راستیآزمایی مستمر با دسترسی بدون اطلاع قبلی و نظارت دیجیتال همزمان.
مروری کوتاه بر الزامات یک توافق جدید
بر اساس گزارشی تحلیلی که همزمان با مذاکرات-تهدید میان ایران و آمریکا در ۱۲ فوریه نگارش شده، دیپلماسی بینالمللی در قبال ایران بیش از دو دهه است که با هدف جلوگیری از دستیابی به توانایی هستهای نظامی در جریان بوده است. این گزارش تاکید دارد که قابلیتهای نشاندادهشده تهران، از جمله حملات موشکی بالستیک، اساس زمینه استراتژیک هر تلاش دیپلماتیک جدید را تغییر داده است. بنابراین، هر توافق جدیدی باید بهصورت ساختاری امکان «گریز سریع هستهای» را از بین ببرد.
افق زمانی طولانی و ممنوعیتهای ساختاری
یکی از جدیترین کاستیهای برجام از نگاه این گزارش، افق زمانی کوتاه آن بود. پیشنهاد میشود هر توافق آیندهای دستکم پنجاه سال اعتبار داشته باشد و فاقد بندهای غروب کوتاهمدتی باشد که به ایران امکان بازسازی سریع ظرفیت را بدهد. همچنین، ممنوعیتی مطلق بر تولید، بهرهبرداری یا نگهداری سانتریفیوژهای پیشرفته (از جمله مدلهای IR-2, IR-4, IR-6 و IR-8) و نیز هرگونه تحقیق و توسعه در زمینه غنیسازی و فناوریهای چرخه سوخت ضروری عنوان شده است.
دو سناریوی محوری برای غنیسازی
در قلب این پیشنهادات، دو گزینه برای محدودسازی فعالیت غنیسازی ایران مطرح شده است. معیار ترجیحی، اجرای سیاست «غنیسازی صفر» در خاک ایران در طول مدت توافق و تامین سوخت مورد نیاز از خارج است. با این حال، اگر این گزینه دستنیافتنی باشد، سناریوی جایگزین، «غنیسازی تحت نظارت مستمر» در سطوح پایین و با ذخایر محدود مواد شکافتپذیر است، بهگونهای که هرگونه مواد مازاد مشمول صادرات اجباری شود.
راستیآزمایی شدید و تعطیلی تاسیسات
گزارش بر لزوم یک سامانه راستیآزمایی مستمر فراتر از نظارتهای سنتی تاکید دارد. این شامل نظارت مستمر آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر زنجیره تامین، دسترسی بدون اطلاع قبلی و نظارت دیجیتال همزمان میشود. همچنین پیشنهاد شده برخی تاسیسات هستهای که ذاتاً با یک چارچوب مصون از «گریز هستهای» ناسازگارند، مانند سایتهای زیرزمینی در عمق مشخص، بهطور دائمی تعطیل و پلمب شوند.
تحریمهای مرحلهای و پیامد نهایی
چارچوب پیشنهادی درون یک نظام تحریمی مرحلهای و قابل بازگشت تعبیه شده است که تسهیلات اقتصادی را مشروط به رعایت مستمر ایران میکند. این گزارش نتیجهگیری میکند که هر توافقی که از این محدودیتهای ساختاری کوتاهی کند، تنها زمان گریز هستهای را به تعویق میاندازد و کمبودهای اصلی برجام را تکرار خواهد کرد. تعریف یک «توافق خوب» نه بر اساس کاهش تنش کوتاهمدت، بلکه بر اساس تضعیف دائمی توانایی ایران برای گذار سریع به سمت ظرفیت هستهای نظامی است.
منبع: ecoiran.com
اخبار سیاسی