عرض زندگی ۱۲۰۰ ساله؛ راز عمر طولانی استاد دبیرسیاقی چه بود؟

سیدمحمد دبیرسیاقی، پژوهشگر، مصحح و از شاگردان علامه دهخدا، که عمری را صرف پاسداری از زبان فارسی کرد، در ۱۶ مهرماه ۱۳۹۷ و در ۹۹ سالگی درگذشت. او که کارنامه‌ای پربار از تدریس و تصحیح متون کهن دارد، مفهوم جالبی از «عرض زندگی» ارائه داده بود.

زندگی‌نامه و تحصیلات

سیدمحمد دبیرسیاقی در ۴ اسفند ۱۲۹۸ در قزوین به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در قزوین به پایان برد و در سال ۱۳۱۸ وارد دانشگاه تهران شد. وی در سال ۱۳۲۴ موفق به دریافت دکترای ادبیات فارسی از دانشگاه تهران گردید. دبیرسیاقی در محضر استادان بزرگی چون بدیع‌الزمان فروزانفر، ملک‌الشعرای بهار و ابراهیم پورداود دانش آموخت.

همکاری با دهخدا و تدریس

وی از سال ۱۳۲۶ به مدت ۹ سال در گردآوری لغت‌نامه با علی‌اکبر دهخدا همکاری نزدیک داشت. دهخدا در نواری صوتی از او به عنوان جوانی کوشا یاد کرده است. دبیرسیاقی سال‌ها در دانشگاه تهران و نیز در دانشگاه‌های چین و مصر به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخت. او تا زمان بازنشستگی در سال ۱۳۵۳ در استخدام وزارت دارایی بود.

آثار و تصحیحات ماندگار

محمد دبیرسیاقی در طول حیات پربار خود نزدیک به ۸۰ متن ادبی و تاریخی را تصحیح و منتشر کرد. از جمله مهم‌ترین آثار تصحیح‌شده توسط وی می‌توان به «شاهنامه فردوسی»، «تاریخ بیهقی»، «دیوان منوچهری»، «نزهةالقلوب» و «جامع‌التواریخ» اشاره کرد. این حجم عظیم از کار، جایگاه او را در عرصه فرهنگ و ادب فارسی تثبیت کرده است.

عرض زندگی به جای طول عمر

دبیرسیاقی در زندگی‌نامه خود تمایز جالبی بین «طول عمر» و «عرض عمر» قائل شده است. او با استناد به سخن ابوعلی سینا که بر «عرض زندگی» تأکید داشت، با ارزیابی کارنامه علمی و فرهنگی خود گفته است: «این‌همه را چون گرد آوریم، عرضِ زندگی را به مرزِ بیش از ۱۲۰۰ سال می‌رساند.» این نگرش، عمق تأثیرگذاری او را نشان می‌دهد.

بزرگداشت و درگذشت

در بزرگداشت این استاد، خیابانی در تهران به نام او نامگذاری شد و فیلم مستندی با عنوان «نادره کار» در سال ۱۳۹۵ درباره زندگی‌اش ساخته شد. دبیرسیاقی در ۱۶ مهر ۱۳۹۷ در قزوین درگذشت و در بهشت حسینی این شهر به خاک سپرده شد. او تا پایان عمر به پژوهش و آموزش زبان فارسی، از جمله در دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین، ادامه داد.

منبع: Isna

چهره ها