زلزله بزرگ ۷ ریشتری در عسلویه و سیراف چقدر محتمل است؟
مروری کوتاه بر خبر
- وقوع زمینلرزهای با بزرگای ۶.۵ تا ۷ در محدوده عسلویه–سیراف یک سناریوی محتمل ارزیابی میشود.
- از اول تا ۲۵ بهمن ۱۴۰۴، دستکم ۹ زمینلرزه با بزرگای بیش از ۴ در این منطقه ثبت شده است.
- زمینلرزه تاریخی سال ۹۷۸ میلادی، شهر سیراف را به طور کامل ویران کرد.
- فعالیتهای صنعتی مانند استخراج نفت و گاز میتواند به بروز زمینلرزههای القایی کمک کند.
- حرکت سالانه ورقه عربی به سمت ایران باعث انباشت انرژی در گسلهای این منطقه میشود.
مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی، با اشاره به افزایش زمینلرزههای اخیر در جنوب استان بوشهر، وقوع زمینلرزهای با بزرگای ۶.۵ تا ۷.۰ در محدوده عسلویه–سیراف را سناریویی محتمل دانسته و هشدار داده که رخدادهای کوچک اخیر به معنای کاهش خطر زلزله بزرگ نیست.
توالی لرزههای نگرانکننده
به گزارش خبرآنلاین، از اول تا بیستوپنجم بهمن ۱۴۰۴ دستکم ۹ زمینلرزه با بزرگای بیش از ۴ در عسلویه و پیرامون آن ثبت شده است. این رخدادها در ادامه زمینلرزههای چهارم، پنجم و ششم مرداد امسال با بزرگای ۴ تا ۴.۹ و در عمق کم (۴ تا ۱۰ کیلومتری) روی دادهاند. این توالی لرزهای نشاندهنده فعال بودن سامانه گسلی منطقه است.
درسهایی از تاریخ: ویرانی کامل سیراف
زارع با یادآوری پیشینه تاریخی سیراف گفت: این بندر کهن در دوره ساسانی از پررونقترین بنادر ایران بود، اما زمینلرزه مرگبار سال ۹۷۸ میلادی که پسلرزههای آن یک هفته ادامه داشت، به مدفون شدن کامل شهر انجامید. برخی پژوهشها این رویداد را تنها سونامی ثبتشده خسارتبار در سواحل خلیج فارس میدانند. همچنین زلزله سال ۱۰۰۸ میلادی با بزرگای حدود ۶.۵ شاهدی تاریخی بر توان لرزهزایی بالای این منطقه است.
گسلهای فعال و گنبدهای نمکی
به گفته این استاد زلزلهشناسی، منطقه عسلویه–سیراف بخشی از سامانه گسترده لرزهخیز زاگرس است. گسلهای این ناحیه به صورت قطعات مجزا یا بههمپیوستهای به طول ۵۰ تا ۸۰ کیلومتر هستند که هر قطعه میتواند زمینلرزهای با بزرگای ۶.۵ تا ۷.۰ تولید کند. در صورت گسیختگی همزمان چند قطعه، حتی رخدادی بزرگتر از ۷ ریشتر نیز دور از انتظار نیست.
وی افزود: وجود گنبدهای نمکی در جنوب بوشهر سبب میشود زمینلرزهها به شکل خوشهای و پیاپی رخ دهند. نمونههای مشابه این فعالیت گسلی در زلزله فروردین ۱۳۹۲ دشتی و فروردین ۱۴۰۰ گناوه مشاهده شده است.
تأثیر احتمالی فعالیتهای صنعتی
زارع در بخش دیگری از این گفتوگو به نقش احتمالی فعالیتهای انسانی اشاره کرد و گفت: استخراج گسترده نفت و گاز از مخازنی مانند پارس جنوبی میتواند با برهم زدن تعادل تنشهای پوسته زمین، به بروز زمینلرزههای القایی یا چکانشی منجر شود. حفاری عمیق و برداشت سیالات ممکن است لغزش زودهنگام گسلهای تحت فشار را تحریک کند.
وی همچنین به توسعه اراضی مصنوعی در سواحل عسلویه اشاره کرد و افزود: خشکسازی بخشهایی از ساحل و ایجاد بسترهای جدید میتواند موجب تقویت و تشدید امواج لرزهای شود؛ پدیدهای که در برخی مناطق ساحلی جهان نیز تجربه شده است.
انباشت انرژی و هشدار نهایی
این پژوهشگر با اشاره به حرکت سالانه ۲ تا ۳ سانتیمتری ورقه عربی به سمت ایران تأکید کرد: بخشی از این انرژی در گسلهای زاگرس انباشته میشود و هرچه نرخ انباشت بیشتر باشد، احتمال رهاسازی ناگهانی آن در قالب یک زمینلرزه بزرگ افزایش مییابد.
زارع خاطرنشان کرد: خردلرزهها و زمینلرزههای متوسط اخیر الزاماً به معنای تخلیه کامل انرژی نیست و حتی میتواند نشانه فعال بودن سامانه گسلی منطقه باشد. بر این اساس، تکرار رخدادی مشابه زلزله تاریخی سیراف، بر پایه شواهد تاریخی و زمینشناختی، سناریویی قابل اعتنا و نیازمند آمادگی جدی است.
منبع: asriran.com
اخبار حوادث