زخم دی: آیا جامعه ایران در آستانه بازاندیشی ملی قرار دارد؟

یک تحلیل رسانه‌ای به بررسی پیامدهای اجتماعی و سیاسی حادثه دی‌ماه پرداخته و آن را لحظه‌ای فشرده از تاریخ دانسته که سال‌ها نگرانی و بی‌اعتمادی را به سطح آورده است. این تحلیل بر لرزش سه ستون اعتماد، امید و افق مشترک در جامعه تأکید کرده و هشدار می‌دهد که خطرناک‌تر از خود بحران، عادی‌شدن بی‌اعتمادی است.

تحلیل سه‌سطحی از یک رویداد

این تحلیل با جداکردن سه سطح رویداد، ساختار و معنا، در سطح اول به نخستین مطالبه جامعه یعنی «روایت» اشاره می‌کند. بر این اساس، دولت تاکنون نتوانسته روایتی باورپذیر، همدلانه و مسئولانه عرضه کند و روایت رسمی نه تنها اقناع‌کننده نبوده، بلکه در مواردی به تعمیق شکاف اعتماد انجامیده است. در مقابل، جامعه نشان داده که هنوز توان همبستگی و سوگواری جمعی خودجوش را دارد.

ریشه‌های ساختاری و کژکارکردی نهادها

در سطح ساختار، تحلیل مذکور از کژکارکردی نهاد سیاست سخن می‌گوید که آثار آن به نهادهای دیگر مانند اقتصاد، دین و خانواده سرایت کرده است. تضعیف طبقه متوسط به عنوان ستون تعادل جامعه مدرن، یکی از نتایج این اختلال عنوان شده که جامعه را به سمت رادیکالیسم یا بی‌تفاوتی سوق می‌دهد.

دو سناریوی پیش‌رو و ضرورت اصلاحات ملموس

این تحلیل دو سناریو را پیش‌روی سیاست ترسیم می‌کند: یا پذیرش ضرورت تغییر اما فقدان نقشه راه، یا تردید نداشتن در مشی فعلی و نسبت‌دادن رخدادها به عوامل بیرونی. در هر دو حالت، تأخیر در بازنگری، جامعه را در وضعیت تعلیق نگه می‌دارد. مرهم واقعی بر این زخم ملی، اطمینان از عدم تکرار از طریق اصلاحات ملموس در قواعد، رویه‌ها و سازوکارهای پاسخ‌گویی دانسته شده است.

منبع: Sharghdaily