زبالهگردی در اهواز: راهحل معیشتی یا بحران اجتماعی؟
- یک پژوهش دانشگاهی در اهواز با مصاحبه عمیق با ۲۲ زبالهگرد، ریشهها و پیامدهای این پدیده را بررسی کرده است.
- فقر، بیکاری، نداشتن مسکن مناسب و افزایش هزینههای زندگی، اصلیترین عوامل سوقدهنده افراد به زبالهگردی هستند.
- پژوهشگران استیصال اقتصادی و ضعف حمایتهای نهادی را عامل اصلی شکلگیری و تداوم زبالهگردی میدانند.
پدیده زبالهگردی به یک چالش اجتماعی فراگیر در کلانشهرها تبدیل شده است. تحقیقی از دانشگاه شهید چمران اهواز با تمرکز بر تجربه زیسته زبالهگردها، نشان میدهد که این فعالیت چگونه تحت تأثیر فشارهای اقتصادی و ساختاری به یک راهبرد معیشتی تبدیل میشود و در عین حال، پیامدهای منفی متعددی را برای افراد و جامعه به همراه دارد.
ریشههای اقتصادی و اجتماعی
بر اساس یافتههای این پژوهش که در فصلنامه «مسائل اجتماعی ایران» منتشر شده، شکلگیری زبالهگردی از درون خانواده و شرایط اقتصادی آن آغاز میشود. عواملی مانند فقر، بیکاری، نداشتن مسکن مناسب، نبود مهارت شغلی و افزایش هزینههای زندگی، افراد را به سمت این فعالیت سوق میدهد. در این شرایط، زبالهگردی بهتدریج بهعنوان شغلی در دسترس و مستقل پذیرفته میشود.
روش تحقیق و یافتههای کلیدی
محققان دانشگاه شهید چمران اهواز به سرپرستی معصومه باقری، از روش کیفی «نظریهپردازی زمینهای» استفاده کرده و با ۲۲ نفر از زبالهگردهای شهر اهواز مصاحبههای عمیق انجام دادهاند. نتیجه این گفتوگوها نشان داد استیصال اقتصادی، اصلیترین عامل زمینهساز این پدیده است. بسیاری از مشارکتکنندگان با مشکلات جدی مسکن و نبود حمایتهای اجتماعی پایدار روبهرو بودند.
پیامدهای فردی و اجتماعی
اگرچه زبالهگردی در کوتاهمدت میتواند بخشی از نیازهای معیشتی را تأمین کند، اما پیامدهای متعددی دارد. مشکلات جسمی مانند بیماریهای پوستی و تغذیه ناسالم، فشارهای روانی از جمله احساس شرم و انزوای اجتماعی، از جمله این نتایج هستند. این پژوهش به پیامدهای عمیقتری مانند سوءاستفاده از زنان و کودکان و گسترش شبکههای غیررسمی نیز اشاره میکند.
ضرورت مداخله نهادی
پژوهشگران بر ضرورت مداخله جدی نهادهای حمایتی، مهارتآموزی، بهبود وضعیت مسکن و نظارت دقیقتر تأکید دارند. به باور آنان، بدون توجه همزمان به ریشههای اقتصادی، فرهنگی و ساختاری، مقابله با پدیده زبالهگردی ممکن نخواهد بود.
منبع: Isna
اخبار اجتماعی