روستای لیالستان گیلان؛ نخستین روستای ملی بامبوبافی ایران؟

روستای لیالستان در استان گیلان به‌طور رسمی در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. این ثبت به دلیل هنر سنتی و ریشه‌دار بامبوبافی در این منطقه است که میراث فرهنگی و هویت بومی مردم را نمایان می‌سازد. این اتفاق می‌تواند پیوند منحصربه‌فردی بین طبیعت، معیشت و هنر را به رسمیت بشناسد.

پیشینه بامبوبافی در لیالستان

سعید رحمتی‌زاده و همسرش زهره یعقوبی، از زوج‌های کارآفرین و پیشکسوت این هنر در لیالستان هستند. رحمتی‌زاده ثبت ملی روستا را فرصتی برای معرفی هنری دوستدار محیط زیست با قدمتی یک قرنه می‌داند. نی خیزران یا بامبو، نخستین بار همزمان با تخم چای و توسط کاشف‌السلطنه به گیلان وارد شد. رحمتی‌زاده شروع بامبوبافی در گیلان را همزمان با راه‌اندازی کارخانه‌های چای می‌داند و توضیح می‌دهد: «افرادی از چین برای راه‌اندازی کارخانه‌های چای به گیلان آمدند. همان‌طور که بیشتر ما ایرانی‌ها خوشنویسی و فرش‌بافی را به خوبی بلد هستیم، چینی‌ها هم استاد بامبوبافی هستند و به چند از نفر از بومی‌ها بافت الک برای غربال چای را یاد دادند.» او از غلامرضا نصیری و جواد جهانگیری به عنوان نخستین استادان این هنر در لیالستان نام می‌برد. پس از آموزش اهالی، با راه‌اندازی خانه صنایع دستی در سال ۱۳۵۵، کشت بامبو و بامبوبافی به شکل گسترده‌تری آموزش داده شد.

ویژگی‌های محصولات بامبوبافی

بامبوی لیالستان از نوع سفید است. نقوش روی محصولات بر اثر انتخاب نوع بافت و با تکنیک رد کردن رشته‌ها از زیر و روی یکدیگر ایجاد می‌شوند و همه بافت‌ها کاملاً هندسی هستند. سعید رحمتی‌زاده در این باره می‌گوید: «محصولاتی از انواع سبد، آجیل خوری، میوه‌خوری تا لوستر و دیوارکوب با بامبو بافته می‌شود که در رقابت با محصولات بامبوبافی خارجی کیفیت و ماندگاری بهتری دارد. مشتری‌هایی دارم که می‌گویند ۳۰ سال است یک سبد بامبو دارند و هنوز هم قابل استفاده است.» فرآیند بافت با ایجاد دایره کف ظرف آغاز شده و سپس بدنه بافته می‌شود. در برخی موارد برای اتصال قطعات از مفتول سیمی یا چسب استفاده شده و در پایان کار برای یکنواختی، برش نهایی انجام می‌گیرد.

تأثیر ثبت ملی بر آینده روستا

یوسف سلمان‌خواه، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان، ثبت ملی لیالستان را به معنای به رسمیت شناختن یک هنر سنتی و میراث زنده می‌داند. او می‌گوید: «ثبت ملی این روستا نشان می‌دهد که صنایع‌دستی زمانی ماندگار و اثرگذار هستند که در بستر زندگی مردم جریان داشته باشند و لیالستان نمونه‌ای روشن از پیوند موفق میان طبیعت، معیشت و هنر است.» به گفته وی، این ثبت می‌تواند به هدفمند شدن آموزش‌ها، ارتقای کیفیت تولید، ایجاد زنجیره ارزش و در نهایت افزایش درآمد هنرمندان بومی منجر شود و بستری برای توسعه گردشگری فرهنگی فراهم آورد.

منبع: برترین‌ها

اخبار اجتماعی