خانه لاریهای یزد؛ معماری قاجاری با ۲۲ اتاق و ۳ حیاط چگونه از گرمای کویر فرار میکند؟
مروری کوتاه بر خبر
- خانه لاریها در سال ۱۲۴۸ هجری شمسی و در دوره قاجار در یزد ساخته شد.
- این بنا ۱۷۰۰ مترمربع وسعت و شامل ۶ خانه متصل، ۲۲ اتاق و ۳ حیاط بزرگ است.
- سازه توسط حاج محمدابراهیم، مهاجری از لار، بنا نهاده شد و نام خانواده بر آن ماند.
- طراحی هوشمندانه بادگیرها برای خنکسازی در تابستان و اتاقهای شمالی بدون بادگیر برای گرمایش زمستان.
- از ویژگیهای بارز آن تخت غروبنشین چوبی در کنار حوض حیاط مرکزی است.
- تزئینات شامل اُرسیهای رنگارنگ، آینهکاری، گچبری و نقاشیهای هنرمندانه است.
خانه لاریها در یزد، یکی از برجستهترین خانههای تاریخی ایران، نمونهای درخشان از معماری دوره قاجار است که با مساحتی حدود ۱۷۰۰ مترمربع، ۲۲ اتاق مجلل و سه حیاط باصفا، توجه هر بازدیدکنندهای را به خود جلب میکند. طراحی هوشمندانه آن برای مقابله با آبوهوای کویری، از بادگیرهای متعدد تا انتخاب جهتگیری اتاقها، از نکات قابل تأمل این بناست.
تاریخچه و مالکیت
این عمارت تاریخی در سال ۱۲۴۸ هجری شمسی همزمان با دوران قاجار ساخته شد. پایهگذار آن شخصی به نام **حاج محمدابراهیم** بود که اصالتاً اهل شهر لار بوده و به یزد مهاجرت کرد. از آنجا که خانواده او به **«لاریها»** شهرت داشتند، نام این خانه نیز به همین عنوان مزین شد و حتی پس از ساخت خانههای مستقل توسط نوادگان، این نام بر روی عمارت اصلی باقی ماند.
معماری و بخشهای دیدنی
خانه لاریها متشکل از شش خانه متصل به هم است که در مجموع **۲۲ اتاق** و زیربنایی حدود **۱۲۰۰ مترمربع** را در بر میگیرد. این مجموعه سه حیاط بزرگ و دلنشین دارد و ورودی اصلی به حیاط مرکزی از طریق درب دوم خانه امکانپذیر است.
پس از ورود به حیاط اصلی، حوض بزرگی در وسط آن قرار دارد که با یک **تخت چوبی** معروف به **«غروبنشین»** تزئین شده است. این مکان بهعنوان یکی از جذابترین بخشهای خانه، در زمان غروب آفتاب محل دورهمیها و لذت بردن از آسمان پرستاره یزد بوده است.
سیستم هوشمند خنکسازی و گرمایش
یکی از شاخصههای منحصر به فرد این بنا، طراحی هوشمندانه آن برای تطابق با اقلیم گرم و خشک یزد است. **ایوان بزرگ به همراه بادگیر چشمگیر** نقش بسزایی در خنک کردن فضای داخلی داشته است. تمامی اتاقهای اطراف حیاط مجهز به بادگیر هستند تا در تابستانهای گرم، فضایی مطبوع ایجاد کنند. در مقابل، **اتاقهای شمالی بدون بادگیر** طراحی شدهاند تا در روزهای سرد زمستان، محیطی گرم و حفظشده فراهم شود.
تزئینات و هنرهای بهکار رفته
اتاقهای این خانه با معماری ساده اما مجلل تزئین شدهاند. **ورودی اتاقها با اُرسیهای زیبا و رنگارنگ** مشخص میشود که نگاه هر بینندهای را جلب میکند. سقف و دیوارها نیز با **آینهکاریها، گچبریهای هنرمندانه و نقاشیهای شگفتانگیز** آراسته شدهاند. به نظر میرسد اتاقهای حیاط اصلی برای برگزاری مهمانیها و جلسات مهم طراحی شده بودند و نمایشی بینظیر از هنر معماری ایرانی را ارائه میدهند.
منبع: w3.org
سبک زندگی