حذف چهار صفر از پول ملی؛ آیا ریال جدید به کاهش تورم کمک می‌کند؟

تصویب آیین‌نامه اجرایی اصلاح واحد پولی در هیأت عالی بانک مرکزی، گام عملی برای حذف چهار صفر از پول ملی برداشته است. این مصوبه که برای تصویب نهایی به هیأت وزیران ارسال شده، بانک مرکزی را مأمور اجرای این تغییر کرده است. موفقیت این مرحله حساس به مدیریت انتظارات، هماهنگی نهادی و اعتماد عمومی وابسته خواهد بود.

آماده‌سازی زیرساخت‌ها؛ نخستین آزمون اجرایی

بر اساس آیین‌نامه، تمام نهادها و دستگاه‌های مرتبط موظف شده‌اند سامانه‌ها، نرم‌افزارها، سخت‌افزارها و رویه‌های مالی خود را بر اساس «ریال جدید» بازطراحی و آزمون کنند. این الزام دامنه‌ای گسترده، شامل کل نظام اداری، مالی و اقتصادی کشور دارد. هم‌زمان، برگزاری دوره‌های آموزشی برای کارکنان شبکه بانکی، حسابداران، ممیزان مالیاتی و سایر فعالان اقتصادی به عنوان پیش‌شرط اجرای طرح تعیین شده است.

قیمت‌ها دوگانه می‌شوند؛ حساس‌ترین مقطع طرح

یکی از کلیدی‌ترین مفاد آیین‌نامه، اجرای برچسب‌گذاری دوگانه قیمت‌هاست. بر این اساس، حداقل سه ماه پیش از آغاز دوره گذار و تا پایان سال اول آن، قیمت کالاها و خدمات باید هم‌زمان با ریال جدید و ریال قدیم درج شود. اجرای این بخش بر عهده وزارتخانه‌ها و نهادهای مختلفی گذاشته شده و آنها مکلف شده‌اند ترتیبات اجرایی را تدوین و گزارش ماهانه ارائه کنند. تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد این مرحله، بیشترین ریسک سوءبرداشت قیمتی و گرد کردن‌های افزایشی را دارد.

اعلام عمومی و شروع دوره گذار

طبق آیین‌نامه، زمان آغاز دوره گذار باید حداقل چهار ماه قبل از اجرا، به صورت رسمی و عمومی از طریق روزنامه رسمی، درگاه‌های الکترونیکی و صداوسیما اعلام شود. این بازه زمانی برای کاهش شوک خبری و آماده‌سازی ذهنی جامعه در نظر گرفته شده است.

حساب‌ها، قراردادها و اسناد؛ همه‌چیز دو واحدی

در طول دوره گذار، تمامی حساب‌های بانکی، قراردادهای رسمی، تعهدات مالی، پرداخت‌ها، گزارش‌ها و اسناد مالی باید به صورت دوگانه و هم‌زمان بر مبنای ریال قدیم و ریال جدید تنظیم شوند. بانک مرکزی موظف شده حداکثر ظرف شش ماه پس از تصویب آیین‌نامه، دستورالعمل‌های لازم را ابلاغ کند.

پایان ریال قدیم؛ نقطه بدون بازگشت

پایان دوره گذار به صورت رسمی از سوی بانک مرکزی اعلام خواهد شد. از آن نقطه به بعد، ریال قدیم به طور کامل از چرخه نقدی کشور حذف می‌شود و در همه قوانین، مقررات، اسناد و معاملات، ریال جدید تنها واحد معتبر خواهد بود.

آنچه مردم باید بدانند

حذف چهار صفر قرار نیست یک‌شبه معیشت مردم را تغییر دهد یا قدرت خرید را بالا ببرد. حقوق‌ها، سپرده‌ها، بدهی‌ها و قیمت‌ها صرفاً با اعداد کوچک‌تری نوشته می‌شوند. با این حال، همین تغییر ظاهری می‌تواند در دوره گذار، منشأ خطا، سردرگمی و حتی افزایش نامحسوس قیمت‌ها شود. شفافیت اجرا، نظارت مؤثر بر بازار و جلوگیری از سوءاستفاده در برچسب‌گذاری قیمت‌ها برای مردم اهمیت دارد.

منبع: Ettelaat