جهان وارد «عصر ورشکستگی آب» شده است؛ هشدار جدی سازمان ملل

گزارش جدید مؤسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد (UNU-INWEH) هشدار می‌دهد که جهان به طور رسمی وارد «عصر ورشکستگی جهانی آب» شده است. این گزارش تأکید می‌کند که اصطلاحات رایج مانند «تنش آبی» یا «بحران آب» دیگر قادر به توصیف واقعیت در بسیاری از مناطق جهان نیستند و وضعیت کنونی، یک وضعیت «پسابحرانی» با تبعات برگشت‌ناپذیر است.

تعریف جدید برای یک بحران عمیق

این گزارش که بر پایه یک مقاله علمی داوری‌شده تهیه شده، برای نخستین بار «ورشکستگی آب» را به صورت رسمی تعریف می‌کند: برداشت مستمر و بیش از حد از آب‌های سطحی و زیرزمینی، فراتر از آب‌های تجدیدپذیر سالانه و مقدار مجاز برداشت (۴۰ درصد)، که منجر به از بین رفتن برگشت‌ناپذیر یا بسیار پرهزینه سرمایه طبیعی مرتبط با آب می‌شود. کاوه مدنی، نویسنده اصلی گزارش و مدیر این مؤسسه، بیان می‌کند که بسیاری از مناطق جهان فراتر از توان هیدرولوژیک خود زندگی می‌کنند و سیستم‌های حیاتی آب عملاً ورشکسته شده‌اند.

جهان در وضعیت قرمز: آمارهای تکان‌دهنده

گزارش تصویری آماری و هشداردهنده از وضعیت منابع آب جهان ارائه می‌دهد: – ۵۰ درصد دریاچه‌های بزرگ جهان از اوایل دهه ۱۹۹۰ آب از دست داده‌اند. – ۷۰ درصد سفره‌های بزرگ آب زیرزمینی جهان روند افت بلندمدت دارند. – بیش از ۴۰ درصد آب آبیاری از سفره‌های زیرزمینی در حال تخلیه برداشت می‌شود. – ۴۱۰ میلیون هکتار تالاب طبیعی در پنج دهه گذشته از بین رفته است. – بیش از ۳۰ درصد یخچال‌های جهان از ۱۹۷۰ تاکنون از دست رفته‌اند.

پیامدهای انسانی و امنیتی

این وضعیت تأثیرات گسترده‌ای بر زندگی انسان‌ها دارد: – ۷۵ درصد جمعیت جهان در کشورهایی با ناامنی آبی یا ناامنی شدید آبی زندگی می‌کنند. – ۴ میلیارد نفر دست کم یک ماه در سال با کمبود شدید آب روبه‌رو هستند. – ۲ میلیارد نفر بر زمین‌های در حال فرونشست ساکن‌اند. – ۳ میلیارد نفر در مناطقی با کاهش یا ناپایداری ذخایر کل آب زندگی می‌کنند.

مناطق بحرانی و اتصال جهانی ریسک

برخی مناطق به عنوان کانون‌های بحران معرفی شده‌اند: – خاورمیانه و شمال آفریقا: با تنش شدید آبی، آسیب‌پذیری اقلیمی و وابستگی به شیرین‌سازی. – بخش‌هایی از جنوب آسیا: با افت مزمن سطح آب‌های زیرزمینی و فرونشست زمین. – جنوب غرب آمریکا: که رودخانه کلرادو در آن به نماد «وعده تامین آب بیش از ظرفیت واقعی» تبدیل شده است. گزارش هشدار می‌دهد که فروپاشی این سیستم‌های حیاتی، از طریق تجارت، مهاجرت و وابستگی‌های ژئوپلیتیک، امنیت غذایی و ثبات سیاسی را در مقیاس جهانی تحت تأثیر قرار می‌دهد.

دستورکار جدید و ضرورت اقدام فوری

گزارش سازمان ملل خواستار تغییر دستورکار جهانی در حوزه آب شده و اقدامات زیر را پیشنهاد می‌کند: – به رسمیت شناختن رسمی مفهوم «ورشکستگی آب». – ارتقای جایگاه آب در مذاکرات اقلیمی، تنوع زیستی و بیابان‌زدایی. – پایش وضعیت با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و مدل‌سازی. – استفاده از آب به عنوان محرک همکاری میان دولت‌ها. دستورکار اجرایی برای دولت‌ها شامل جلوگیری از خسارت‌های برگشت‌ناپذیر بیشتر، تطبیق حقوق با ظرفیت‌های تخریب‌شده و تحول بخش‌های پرمصرفی مانند کشاورزی است.

مساله‌ای فراتر از هیدرولوژی

این گزارش تأکید می‌کند که بحران آب فقط یک مشکل فنی نیست، بلکه به عدالت اجتماعی، امنیت و سیاست گره خورده است. بیشترین فشار این وضعیت بر کشاورزان خرده‌پا، جوامع بومی، ساکنان فقیر شهرها، زنان و جوانان وارد می‌شود. کاوه مدنی در پایان خاطرنشان می‌کند: «ورشکستگی به معنای تسلیم نیست، بلکه شروعی تازه است. هرچه دیرتر واقعیت را بپذیریم، بدهی عمیق‌تر می‌شود.»

منبع: Hamshahrionline