جنگ احتمالی ایران و آمریکا؛ آیا تخریب زیرساخت‌های نفتی بحران جهانی انرژی ایجاد می‌کند؟

مروری کوتاه بر تحلیل پیامدهای یک جنگ احتمالی

یک تحلیلگر روابط بین‌الملل در یادداشتی در روزنامه کیهان، با بررسی ابعاد مختلف تقابل ایران و آمریکا-اسرائیل، هشدار داده است که جنگ احتمالی در منطقه می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک بحران منطقه‌ای داشته و به یک بحران جهانی تبدیل شود. این تحلیل بر پایه بررسی ساختار قدرت بین‌الملل، دکترین بازدارندگی و اقتصاد انرژی استوار است.

تهدیدی فراتر از بسته شدن تنگه هرمز

در بسیاری از تحلیل‌های رایج، سناریوی اصلی تاثیر جنگ بر اقتصاد جهانی، بسته شدن تنگه هرمز عنوان می‌شود. با این حال، این تحلیل تاکید دارد که محدود کردن پیامدها به این موضوع، ساده‌سازی واقعیت ژئوپلیتیک منطقه است. در صورت گسترش درگیری، کلیه زیرساخت‌های حیاتی انرژی در خلیج‌فارس از جمله تاسیسات استخراج، پالایشگاه‌ها و پایانه‌های صادراتی در معرض آسیب جدی قرار می‌گیرند.

نکته کلیدی اینجاست که برخلاف بسته شدن موقت تنگه هرمز، تخریب زیرساخت‌های نفتی پیامدهایی بلندمدت دارد. بازسازی این تاسیسات نیازمند سرمایه‌گذاری عظیم و زمانی چندساله است. در این مدت، حتی با باز بودن مسیرهای آبی، نفتی برای صادرات وجود نخواهد داشت. این کاهش طولانی‌مدت عرضه می‌تواند به افزایش بی‌سابقه و مداوم قیمت نفت منجر شده و اقتصاد جهانی را با بحران مواجه کند.

تزلزل در ستون‌های ثبات اقتصاد جهانی

امنیت انرژی یکی از پایه‌های اصلی ثبات نظام سرمایه‌داری جهانی محسوب می‌شود. هرگونه اختلال طولانی‌مدت در عرضه نفت، آثار زنجیره‌ای بر تولید، صنعت و ثبات مالی جهان خواهد داشت. افزایش شدید قیمت انرژی می‌تواند موجی از تورم و رکود را در کشورهای مختلف به دنبال داشته و به بی‌ثباتی سیاسی دامن بزند. این وابستگی ساختاری، سبب شده تا بسیاری از بازیگران بین‌المللی، صرف نظر از اختلافات سیاسی، نسبت به وقوع جنگ گسترده در منطقه نگران باشند.

تغییر موازنه قدرت و گسترش دامنه درگیری

گسترش جنگ می‌تواند معادلات قدرت در منطقه را به طور بنیادین تغییر دهد. حضور بازیگران غیردولتی و گروه‌های مقاومت، امکان تبدیل جنگ به یک درگیری چندلایه و فرسایشی را افزایش می‌دهد که کنترل آن برای طرف‌های درگیر دشوار خواهد بود. تجربه جنگ‌های عراق و افغانستان نشان داده که برتری نظامی لزوماً به پیروزی راهبردی منجر نمی‌شود.

ایران با بهره‌گیری از راهبرد جنگ ترکیبی و شبکه‌های همسو در منطقه می‌تواند دامنه درگیری را گسترش و هزینه‌های جنگ را برای طرف مقابل افزایش دهد. بی‌ثباتی ناشی از چنین جنگی ممکن است به فروپاشی ساختارهای سیاسی شکننده در منطقه و شکل‌گیری بحران‌های جدید انسانی و امنیتی، از جمله افزایش مهاجرت و افراط‌گرایی، بینجامد.

بازدارندگی مبتنی بر هزینه‌های جهانی

تأکید بر پیامدهای فاجعه‌بار تخریب زیرساخت‌های انرژی، در واقع نوعی بازدارندگی چندبعدی است که هزینه‌های بالقوه جنگ برای اقتصاد جهانی را برجسته می‌کند. در نظریه بازدارندگی، افزایش هزینه‌های جنگ برای طرف مقابل، ابزاری برای جلوگیری از درگیری است. در شرایط کنونی که اقتصاد جهانی با چالش‌های متعددی روبروست، وقوع یک جنگ گسترده می‌تواند این چالش‌ها را به سطحی غیرقابل کنترل برساند.

منبع: mashreghnews.ir

اخبار سیاسی