جامعه ایران در چنگال دوقطبی مطلق: ستایش یا انکار، هیچ حد وسطی نیست؟

تشدید شکاف: از اختلاف نظر تا دوقطبی سخت

به نظر می‌رسد جامعه ایران وارد دوره‌ای شده که مرزبندی‌ها و تقابل‌ها به شکل بی‌سابقه‌ای تشدید شده‌اند. آنچه امروز مشاهده می‌شود، تنها تفاوت دیدگاه نیست، بلکه نوعی تقسیم‌بندی صفر و صدی است که افراد را به دو دسته «خودی» و «غیرخودی» تقلیل می‌دهد. در این فضا، قضاوت‌ها سریع، واکنش‌ها احساسی و امکان گفت‌وگو به حداقل رسیده است.

نمونه‌های عینی: از جشنواره فیلم فجر تا شبکه‌های اجتماعی

اتفاقات روزهای اخیر نمونه‌های روشنی از این وضعیت هستند. واکنش‌ها به سخنان محمدحسین مهدویان در جشنواره فیلم فجر، یک مصداق بارز است. عده‌ای با عصبانیت به او واکنش نشان دادند و گروهی دیگر با تمام قوا از او دفاع کردند. نتیجه، ایجاد یک شکاف کامل در مواجهه با یک فرد بود: یا ستایش مطلق، یا انکار مطلق.

هادی چوپان و قدرت قضاوت جمعی

ماجرای هادی چوپان وضعیت را شفاف‌تر کرد. پخش تصاویری قدیمی از رقص او از صداوسیما، موجی فوری از واکنش‌های تند به راه انداخت. توضیحات چوپان مبنی بر قدیمی بودن تصاویر، مانع از قضاوت سریع نشد و در کمتر از یک ساعت، حدود ۲۰۰ هزار نفر او را در شبکه‌های اجتماعی آنفالو کردند. فشار افکار عمومی به حدی بود که او ویدئویی منتشر کرد و عذرخواهی نمود.

الناز شاکردوست: خداحافظی در فضای ملتهب

الناز شاکردوست نیز پس از اعلام خداحافظی از بازیگری و انتشار بیانیه‌ای شخصی، با واکنش‌هایی کاملاً متضاد مواجه شد. عده‌ای از تصمیم او حمایت کردند و آن را شجاعانه خواندند، در حالی که گروهی دیگر با فحاشی و تخریب به استقبال این خبر رفتند. الگوی «یا با ما یا علیه ما» یک‌بار دیگر تکرار شد.

سروش رفیعی و هزینه‌های صراحت

اظهارات سروش رفیعی پس از یک بازی اخیر پرسپولیس نیز در همین چارچوب قرار می‌گیرد. او گفت: «حال و حوصله بازی کردن نداریم و مجبوریم ادامه دهیم.» بخشی از جامعه این صراحت را پسندیدند، اما گروهی دیگر به شدت او را نقد کردند. حتی خبر احضار او به کمیته اخلاق که صحت آن مشخص نیست، این فضای ملتهب را تشدید کرد و حاشیه‌های قدیمی او نیز دوباره مطرح شد.

آینده یک شکاف عمیق‌تر

مجموع این رویدادها نشان می‌دهد بخشی از جامعه، افراد را نه بر اساس کنش مشخص، بلکه بر اساس جایگاه‌شان در یک تقسیم‌بندی ذهنی از پیش تعیین شده قضاوت می‌کند. به نظر می‌رسد پیچیدگی انسان‌ها، امکان خطا، تغییر یا حتی سکوت به رسمیت شناخته نمی‌شود. این دوقطبی، در صورت عدم فهم و مدیریت، می‌تواند به شکافی عمیق‌تر از تجربیات گذشته منجر شود.

چهره ها