تب طلای چین در شمال افغانستان؛ معدنکاران در میدان مین مرگبار؟
- چین پس از ۲۰۲۱ به بازیگر مسلط در صنعت معدن افغانستان تبدیل شده است.
- پروژه طلای تخار با سرمایه ۳۱۰ تا ۳۵۰ میلیون دلار، سومین سرمایهگذاری بزرگ چین در افغانستان است.
- فعالیتهای استخراجی، خشم جوامع محلی و تنشهای مرزی با تاجیکستان را افزایش داده است.
- چین با صدور هشدارهای سفر و توصیه به تخلیه، با گزینههای دشواری روبروست.
مروری بر گسترش طلای چین در شمال افغانستان
از زمان تسلط طالبان بر افغانستان در سال ۲۰۲۱، چین به بازیگر مسلط در صنعت معدن این کشور بهویژه در امتداد مرز با تاجیکستان تبدیل شده است. با این حال، این منطقه اکنون به یک میدان مین مرگبار بدل شده و اتباع چینی به طور فزایندهای هدف حملات مسلحانه قرار میگیرند. افزایش تاریخی قیمت جهانی طلا، موجی از «تب طلا» در میان اتباع چینی در شمال افغانستان به راه انداخته است.
سرمایهگذاریهای کلان و تنشهای محلی
بخشی از سرمایهگذاریهای معدنی با حمایت رسمی پکن و طالبان انجام میشود، اما بخش قابل توجهی بر پایه توافقهای غیررسمی با مسئولان محلی است. استان تخار میزبان بزرگترین سرمایهگذاری چینی در بخش طلا با ارزشی حدود ۳۱۰ تا ۳۵۰ میلیون دلار است. گزارشها حاکی است در این پروژه، حدود ۵۶ درصد سود به طالبان میرسد، امری که بر نارضایتی محلی میافزاید. ورود سرمایهگذاران کمتجربه و کانالهای غیررسمی، فضایی شبهبیقانون بهوجود آورده که درگیری بر سر حقوق بهرهبرداری را دامن زده است.
زنجیره مرگبار حملات علیه اتباع چینی
از نوامبر ۲۰۲۴ تاکنون، دستکم هفت حمله امنیتی در نوار مرزی افغانستان–تاجیکستان اتباع چینی را هدف قرار داده که منجر به کشته شدن دستکم ۹ شهروند چینی و زخمی شدن دستکم ۱۰ نفر دیگر شده است. حدود ۸۰ درصد این حملات مستقیماً با فعالیتهای استخراج طلا مرتبط است. در تازهترین موارد، پنج معدنکار و کارگر چینی در خاک تاجیکستان در حملات فرامرزی از شمال افغانستان کشته شدند. در پی این رویدادها، چین هشدار رسمی سفر به افغانستان را صادر کرده است.
تنشهای مرزی و تغییر خطوط رودخانهای
گسترش فعالیتهای استخراجی چین و لایروبی رودخانههای مرزی برای دستیابی به ذخایر طلا، مسیر طبیعی رودخانه مرزی و به تبع آن خط مرزی میان افغانستان و تاجیکستان را در برخی نقاط تغییر داده است. این تحولات در اوت ۲۰۲۵ به درگیری مسلحانه میان نیروهای مرزبانی طالبان و تاجیکستان انجامید. ضعف ساختارهای کنترل و فساد در نیروهای مرزبانی، کنترل مؤثر این مرز طولانی را دشوار کرده است.
واکنشها و گزینههای دشوار پیش رو
طالبان پس از حملات، واحد جدیدی برای تأمین امنیت مرز اعلام کرده و پیشنهاد تحقیق مشترک با تاجیکستان را دادهاند. در مقابل، مقامهای تاجیک طالبان را به ناتوانی در مهار گروههای مسلح متهم کردهاند. پکن در برابر این وضعیت با گزینههای نامطلوبی روبروست. سفارت چین در افغانستان بارها هشدارهایی علیه استخراج غیرقانونی صادر کرده و اکنون به شرکتهای معدنی توصیه کرده مناطق را تخلیه کنند. با این حال، تضمینی برای خروج کارگران از معادن غیرقانونی وجود ندارد.
منبع: Asriran
اخبار سیاسی