تاریخچه رانندگی در ایران: از واگن اسبی تا چراغ راهنمایی
- ورود اولین اتومبیل به تهران در سال ۱۲۸۳ شمسی متعلق به مظفرالدین شاه قاجار بود.
تاریخچه قوانین راهنمایی و رانندگی در ایران به اواخر دوره قاجار بازمیگردد. با ورود اولین خودروها و افزایش تدریجی وسایل نقلیه، نیاز به تنظیم مقررات احساس شد. این گزارش مروری بر نقاط عطف این تاریخچه، از اولین آییننامه تا نصب چراغ راهنمایی و ثبت اولین راننده زن دارد.
از درشکه تا اولین خودرو
در سالهای دور، وسایل نقلیه تهران شامل درشکه، کالسکه، واگن اسبی، قاطر و الاغ بود. واگنهای اسبی روی ریل حرکت میکردند و ظرفیت جابجایی حداقل ۵۰ نفر را داشتند. ورود اولین اتومبیل به تهران در سال ۱۲۸۳ شمسی (۱۹۰۴ میلادی) اتفاق افتاد. این خودرو که متعلق به مظفرالدین شاه قاجار بود، از نوع کالسکههای پرسروصدا و با سقف برزنتی محسوب میشد و توسط یک راننده فرانسوی هدایت میشد.
شکلگیری نخستین نهادهای نظارتی
با افزایش تعداد وسایل نقلیه، در سال ۱۲۹۲ شمسی یک سوئدی به همراه هموطنانش برای پایهگذاری سازمان نظمیه (شهربانی) به ایران دعوت شدند. در این سازمان، شعبهای به نام «عبور و مرور» تاسیس شد. در سال ۱۳۰۰ نیز اداره پلیس، شعبهای به نام «شعبه آلات ناقله» در خیابان باب همایون تاسیس کرد که با ۱۰ مامور کار کنترل عبور و مرور را آغاز کردند. ریاست این شعبه به فتحالله خان بهنام، که به عنوان اولین رئیس راهنمایی و رانندگی شناخته میشود، سپرده شد.
اولین آیین نامه و قوانین
اولین آییننامه رانندگی در زمان ریاست همان سوئدی بر نظمیه (حدود سال ۱۲۹۱ شمسی) تهیه و تنظیم شد. در این آییننامه مقرر شده بود رانندگان در شهر و اماکن پرجمعیت با سرعت ۱۵ کیلومتر بر ساعت، در خارج شهر ۲۵ کیلومتر بر ساعت و در شب با سرعت ۱۰ کیلومتر بر ساعت حرکت کنند. همچنین به رانندگان توصیه شده بود در نزدیکی حیوانات از سرعت خود بکاهند تا باعث وحشت آنها نشوند.
تحول در حملونقل عمومی و کنترل ترافیک
دولت در سال ۱۳۰۸ تصمیم به برچیدن واگن اسبی گرفت و اولین اتوبوسها از خارج خریداری شدند. آمار وسایل نقلیه کشور در سال ۱۳۳۳، ۸۰۱۰۰ دستگاه اعلام شده است. اولین چراغهای راهنمایی و رانندگی در دهه ۳۰ شمسی در تقاطعهایی مانند سپه (امام خمینی)، ولیعصر، پل امیربهادر و باغ ملی نصب شدند. قبل از آن، چراغها به صورت کولهپشتی روی دوش ماموران بود. اولین چهارراه دارای چراغ اتوماتیک نیز در سالهای ۳۹ و ۴۰ شمسی ایجاد شد.
اولینهای ثبت شده
اولین افسر آزمایش رانندگی که نام و امضای او در اوراق رانندگان قاجاری دیده میشود، فردی فرانسوی به نام «مسیو کلین» بود. پس از او، این سمت به ناصرخان، از اولین متخصصان نظمیه، محول شد. همچنین اولین راننده زن در ایران، خانم هلن شهبنده بود که در سال ۱۳۱۹ موفق به اخذ گواهینامه رانندگی شد.
منبع: Rokna
اخبار اجتماعی