تابستان ۱۴۰۵؛ نقطه بحران آب برای تهران، اصفهان و مشهد؟
- کاهش منابع آبی فشار شدیدی بر تأمین آب شرب، صنایع و کشاورزی وارد میکند.
مروری کوتاه بر بحران آب
بحران کمآبی و خشکسالی تابستان پیشرو، تهدیدی گسترده و جدی برای زندگی روزمره مردم، امنیت غذایی و پایداری محیطزیست کشور ایجاد کرده است. شدت کاهش منابع آبی و افت ذخایر سدها و آبخوانها، فشار شدیدی بر مصرف آب شرب، صنایع و کشاورزی وارد میکند و نشان میدهد کشور با چالشی پیچیده و چندلایه مواجه است.
وضعیت بارش و ذخایر آبی
از نیمه اردیبهشت که سال آبی به سوی فصل خشک پیش میرود، انتظار نمیرود بارش چشمگیری رخ دهد. حتی بارشهای نسبتاً بهتر نسبت به سال گذشته نیز قادر به جبران عقبماندگی انباشته بارشها نیست. استانهای تهران، البرز، مرکزی، اصفهان و خراسانها همچنان با کسری شدید آب مواجه هستند و بیش از شش سال کمبارشی متوالی، فشار مضاعفی بر منابع موجود وارد کرده است. برای مثال، در تهران تا نیمه بهمن تنها ۶۱ میلیمتر بارش ثبت شده است، در حالی که میانگین بلندمدت بین ۱۱۵ تا ۱۲۲ میلیمتر است.
وضعیت بحرانی سدها
سدهای حیاتی مانند کبیر، لتیان، ماملو و طالقان در سطوح پایینی قرار دارند و بسیاری از آنها تنها ۲۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت آب دارند. در سطح ملی، حجم آب موجود در سدها تا بهمن ۱۴۰۴ حدود ۱۹ میلیارد متر مکعب برآورد شده که کاهش نزدیک به ۲۰ درصد نسبت به سال گذشته را نشان میدهد. این وضعیت، خطر جدی در تأمین آب شرب، کشاورزی و صنایع آببر را نمایان میکند.
هدررفت شبکهای و تشدید بحران
این بحران با مشکل ساختاری دیگری نیز همراه است: بین ۲۵ تا ۳۰ درصد آب در شبکههای توزیع کشور هدر میرود که نشاندهنده ناکارآمدی زیرساختها و ضعف نظارت است. هدررفت شبکهای نه تنها فشار بر منابع محدود آب را افزایش میدهد، بلکه امکان مدیریت پایدار مصرف را نیز دشوار میکند. ضعف در مدیریت منابع آب، برداشت بیرویه از چاهها و کاهش تراز آب زیرزمینی نیز بحران را تشدید کرده است.
پیامدها و هشدار برای تابستان پیشرو
تابستان پیش رو بدون اقدامات عاجل و مؤثر میتواند به نقطهای بحرانی تبدیل شود که پیامدهای محیط زیستی، اقتصادی و اجتماعی آن سالها باقی بماند. پیامدهای اجتماعی این وضعیت شامل محدودیتهای شدید در مصرف، افت فشار آب، اعمال جیرهبندی و فشار اقتصادی بر خانوارها و صنایع خواهد بود. هر گونه غفلت یا تردید در اعمال محدودیتهای کنترلشده و اصلاح رفتار مصرفی، احتمال بروز جیرهبندی رسمی و بحران گسترده در شهرهای پرجمعیت را افزایش میدهد.
منبع: Rokna
اخبار اجتماعی