بحران بیکاری سفیران فرهنگی؛ آیا صنعت گردشگری ایران در حال از دست دادن راهنمایان حرفهای خود است؟
- کشورهایی مانند ترکیه و امارات با ساختارهای منسجم، جایگاه راهنمایان را تثبیت کردهاند.
- هشدار درباره کمبود نیروی متخصص در صورت افزایش گردشگر در آینده.
صنعت گردشگری ایران با چالش جدی فرسایش سرمایه انسانی خود روبرو است. بر اساس آمارهای صنفی، در حالی که حدود ۱۴ هزار راهنمای گردشگری دارای کارت فعالیت هستند، تعداد فعالان واقعی این بازار به مراتب کمتر و در حدود تنها هزار نفر است. این وضعیت، علاوه بر خسارات مالی سنگین، کیفیت خدمات و تصویر کشور را در معرض خطر قرار داده است.
وضعیت نگرانکننده اشتغال راهنمایان
محسن حاجی سعید، رئیس سابق جامعه راهنمایان گردشگری ایران، در تشریح این وضعیت میگوید: از بین ۱۴ هزار راهنمای گردشگری دارای کارت رسمی تنها ۴ هزار راهنما کارت خود را تمدید کردهاند و از این تعداد نیز تنها حدود هزار راهنما همچنان فعال هستند. به گفته او، بیکاری سالانه راهنمایان گردشگری ۲ همت خسارت به درآمد و معیشت آنها میزند. او بحرانهای اخیر از جمله همهگیری کرونا، کاهش ورود گردشگران خارجی و نوسانات اقتصادی را دلیل اصلی روی آوردن بسیاری از راهنمایان به مشاغل دیگر یا مهاجرت عنوان میکند.
نقش محوری و ساختار آسیبپذیر
راهنمایان گردشگری به عنوان سفیران فرهنگی و حلقه کلیدی تجربه سفر شناخته میشوند. با این حال، ساختار اشتغال آنان در ایران عمدتاً پروژهای و وابسته به برگزاری تور است. نبود قراردادهای پایدار، بیمه بیکاری کارآمد و حمایتهای هدفمند، این قشر را در برابر شوکهای بیرونی به شدت آسیبپذیر کرده است.
الگوهای منطقهای: ترکیه، امارات و عمان
در مقایسه با ایران، کشورهایی مانند ترکیه و امارات با سرمایهگذاری گسترده و ایجاد چارچوبهای قانونی و صنفی منسجم، جایگاه راهنمایان گردشگری را تثبیت کردهاند. در ترکیه، فعالیت بدون مجوز رسمی با محدودیتهای جدی مواجه است و راهنمایان برای دریافت مجوز، دورههای تخصصی و آزمونهای زبان را طی میکنند. حجم بالای گردشگران ورودی در این کشور، بازار کار را فعال نگه داشته است. امارات متحده عربی نیز گردشگری را به عنوان رکن اقتصاد غیرنفتی توسعه داده و راهنمایان تحت نظارت نهادهای مشخص و استانداردهای آموزشی تعریف شده فعالیت میکنند. کشور عمان نیز با تمرکز بر گردشگری پایدار، برنامههای آموزشی و صدور مجوزهای حرفهای را در دستور کار دارد.
هشدار درباره پیامدها و راهحلهای پیشنهادی
محسن حاجیسعید هشدار میدهد: اگر امروز برای حفظ راهنمایان گردشگری کشور برنامهریزی نشود، در صورت افزایش گردشگر در آینده با کمبود نیروی متخصص مواجه خواهیم شد. خروج راهنمایان حرفهای میتواند کیفیت خدمات، رضایت گردشگران و جایگاه رقابتی ایران در منطقه را تضعیف کند. به باور کارشناسان، احیای جایگاه راهنمایان نیازمند اقدامات هماهنگی مانند تسهیل ورود گردشگران خارجی، بهبود تصویر بینالمللی، تعریف سازوکارهای حمایتی پایدار و ارتقای جایگاه صنفی آنان است.
منبع: Ilna
اخبار اجتماعی