افزایش هزینه‌های نظامی اروپا؛ وحدت در لفاظی یا چندپارگی در عمل؟

مروری بر اختلافات استراتژیک

همزمان با کاهش تمایل واشنگتن برای برتری فراآتلانتیک و افزایش تولیدات نظامی روسیه فراتر از نیازهای جنگ اوکراین، دولت‌های اروپایی هزینه‌های دفاعی خود را افزایش می‌دهند. با این حال، به جای همگرایی حول تدارکات یکپارچه و برنامه‌ریزی استراتژیک، کشورهای عضو اتحادیه اروپا عمدتاً رویکردهای ملی را دنبال می‌کنند. این چندپارگی، شکاف فزاینده‌ای بین لفاظی‌های سیاسی در مورد وحدت و واقعیت عملیاتی در اروپا ایجاد کرده است.

هشدارهای زلنسکی و فقدان هماهنگی

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین بارها به اروپایی‌ها برای تقویت موضع دفاعی خودشان نهیب زده است. او در نشست داووس تأکید کرد: «اروپا باید بداند که چطور از خودش دفاع کند.» زلنسکی همچنین دولت‌های اروپایی عضو بروکسل را بابت ناکامی در اولویت‌بخشی به هزینه‌های دفاعی پیش از افزایش فشارهای دونالد ترامپ مورد عتاب قرار داده بود. با این حال، مشکل فقط مقیاس هزینه نیست، بلکه فقدان هماهنگی و انسجام است.

مقاومت قدرت‌های بزرگ و توقف پروژه‌ها

فرانسه، آلمان و ایتالیا به عنوان بزرگترین تولیدکنندگان دفاعی اروپا در برابر هماهنگی عمیق‌تر در تدارکات مقاومت کرده و ترتیبات دوجانبه‌ای را ترجیح می‌دهند که کنترل صنعتی ملی را حفظ می‌کند. این رویکردها، تلاش‌ها برای اجرای نقشه راه دفاعی اروپا را تضعیف می‌کند. پروژه شاخصی مانند «دیوار پهپادی» اتحادیه اروپا برای مقابله با تهدیدات هیبریدی روسیه نیز به دلیل اختلافات بر سر فناوری و حکومتداری متوقف شده است.

سیگنال‌های متضاد رهبران

رهبران اروپایی سیگنال‌های متضادی ارسال می‌کنند. امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه اخیراً هشدار داد که «ما باید بسیار محتاط باشیم و از هرگونه دامن زدن به تنش خودداری کنیم.» در مقابل، بایبا براژ، وزیر امور خارجه لتونی استدلال کرد که «پاسخ پیشگیرانه‌تری لازم است.» ولادیمیر پوتین نیز علناً به تقویت نظامی اروپا اذعان کرده و پرسیده است: «آیا این فقط لفاظی است یا زمان آن رسیده که ما پاسخ دهیم؟»

پراکندگی در تدارکات و تمرکز بر تهدیدات اشتباه؟

سیاست‌های تدارکاتی در اروپا پراکنده است. آلمان قانون «خرید اروپایی» را پیشنهاد داده، فرانسه بر تولید داخلی تأکید دارد، لهستان به خرید جنگنده‌ها و تانک‌های آمریکایی ادامه می‌دهد و پنتاگون صادرات تسلیحات ایالات متحده را ترویج می‌دهد. در عین حال، تحلیل‌ها هشدار می‌دهند اروپا ممکن است در حالی که تهدیدات هیبریدی را دست‌کم می‌گیرد، اولویت خود را به سمت سخت‌افزارهای نظامی سنتی معطوف کند. هرگونه اقدام احتمالی روسیه علیه قلمرو ناتو احتمالاً زیرساخت‌های حیاتی، شبکه‌های سایبری و اطلاعات نادرست را هدف قرار خواهد داد، نه فقط حملات زرهی در مقیاس بزرگ.

اتحاد دو سرعته و بی‌اعتمادی عمومی

در همین حال، کشورهای حوزه بالتیک و جبهه شرقی در حال تقویت مرزها، ساخت استحکامات و آماده‌سازی زیرساخت‌ها برای درگیری احتمالی هستند. تحلیلگران این وضعیت را یک «اتحاد دو سرعته» توصیف می‌کنند. یک نظرسنجی در دسامبر نشان داد که بیش از دو سوم اروپایی‌ها معتقدند کشورشان قادر به دفاع نظامی از خود در برابر روسیه نخواهد بود. برای رفع این نقاط ضعف، پیشنهادهایی مانند مکانیسم‌های خرید مشترک الزام‌آور و ایجاد یک نهاد هماهنگی صنایع دفاعی اتحادیه اروپا مطرح شده‌اند.

منبع: Isna