اعتراضات دانشجویی در تهران؛ بازگشت شعارهای سلطنتطلبانه به دانشگاهها؟
- گزارش فارس از شعارهای با مضمون سلطنتطلبانه در دانشگاه صنعتی شریف
- نقش محوری دانشجویان در سازمانهای چریکی پیش از انقلاب؛ ۶۸.۳ درصد کشتهشدگان فداییان دانشجو بودند
مروری بر اعتراضات اخیر
روز دوم اسفندماه همزمان با بازگشایی دانشگاههای کشور، مراسم چهلم کشتهشدگان حوادث دیماه در برخی دانشگاههای تهران از جمله صنعتی شریف، امیرکبیر و دانشگاه تهران برگزار شد. خبرگزاری فارس در گزارشی درباره تجمع در دانشگاه شریف نوشت که شماری از دانشجویان معترض شعارهایی با مضمون سلطنتطلبانه سر دادند. این رویداد از سوی تحلیلگران به عنوان نشانهای از یک دگردیسی در فضای سیاسی دانشگاههای کشور در نُه دهه گذشته ارزیابی شده است.
سیر تاریخی فعالیت سیاسی در دانشگاهها
فعالیت جریانهای سیاسی در دانشگاههای ایران به ویژه دانشگاه تهران، به دهه ۲۰ خورشیدی و نفوذ افکار مارکسیستی بازمیگردد. در تقابل با این جریان، شخصیتهای دانشگاهی با علایق مذهبی با راهاندازی انجمنهای اسلامی به مقابله پرداختند. همزمان با نهضت ملی نفت، فعالیت گروههای ملیگرا نیز به دانشگاهها کشیده شد. از سال ۱۳۳۲ به بعد، فعالیتهای اعتراضی حول سه جریان مذهبی، ملی و مارکسیستی سازماندهی شد.
دانشگاه و مبارزه مسلحانه پیش از انقلاب
از نیمه دوم دهه ۴۰، جریانهای سیاسی-مذهبی و چپ مارکسیستی غلبه گفتمانی خود بر دانشگاهها را تثبیت کردند. سازمانهایی مانند چریکهای فدایی خلق و مجاهدین خلق بخش بزرگی از فعالیت خود را بر جذب دانشجو متمرکز کرده بودند. بر اساس بررسیها، از میان ۲۴۰ نفر کشتهشده فدایی خلق در دوره پهلوی، حدود ۱۶۴ نفر (بیش از ۶۸.۳ درصد) دانشجو یا دارای تحصیلات دانشگاهی بودند. در همین دوره، ۴۵ دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف (آریامهر) به واسطه اعدام یا درگیری کشته شدند.
تحولات پس از انقلاب و وضعیت کنونی
پس از انقلاب ۵۷ و به ویژه پس از انقلاب فرهنگی، سازمانهای چپ و مارکسیستی از فعالیت علنی در دانشگاهها حذف شدند. انجمنهای اسلامی دانشجویی و دفتر تحکیم وحدت به نهادهای اصلی بدل شدند، اما به تدریج به پایگاه اصلاحطلبان تبدیل شدند. با بنبست اصلاحطلبی، تحولات تازهای در فضای دانشجویی رخ داد. اعتراضات سال ۱۴۰۱ و سپس اعتراضات اخیر پس از وقایع دیماه، موج جدیدی از کنشگری دانشجویی را به نمایش گذاشته است.
پرسشهای پیشرو
نویسنده متن با اشاره به فاصله گرفتن اخیر فعالیتهای دانشجویی از رویکردهای چپ و حتی مذهبی، پرسشهای کلیدی را مطرح میکند: چرا دانشگاه و جریانهای دانشجویی به این نقطه رسیدند؟ نقش سیاستهای رسمی کشور و نوع مواجهه سیستم با دانشگاهها در این دگردیسی چقدر مؤثر بوده است؟ همچنین، بنبست فکری حاکم بر اصلاحطلبی چه نقشی در این تحول داشته است؟ آیا رویدادهای اخیر یک استثنا هستند یا نشاندهنده یک تحول فراگیر جدید؟
منبع: Sharghdaily
اخبار سیاسی