از تفرش تا سوربن؛ مسیر پرچالش دانشمند ایرانی چگونه طی شد؟
مروری کوتاه بر خبر
- تولد در ۱۲۸۱ تهران و کودکی همراه با مهاجرت و سختی در سوریه و لبنان.
- کسب مدارک دانشگاهی متعدد از ادبیات تا مهندسی و دریافت دکترای فیزیک از سوربن در ۲۵ سالگی.
- ارتباط علمی با بزرگان فیزیک مانند اینشتین و ارائه نظریه «بینهایت بودن ذرات».
- پایهگذاری نهادهای علمی مهمی مانند دارالمعلمین عالی و اولین مدارس عشایری در ایران.
- تسلط به چندین زبان زنده و باستانی و فعالیتهای سیاسی از جمله وزارت فرهنگ.
- درگذشت در ۱۲ شهریور ۱۳۷۱ در ژنو و آرامگاه در تفرش.
مروری کوتاه بر زندگی یک دانشمند تأثیرگذار
پروفسور محمود حسابی به عنوان یکی از تأثیرگذارترین دانشمندان تاریخ معاصر ایران شناخته میشود. فعالیتهای علمی و اجتماعی او در دورهای شکل گرفت که فیزیک در اوج شکوفایی جهانی خود قرار داشت. نقش او نه تنها در توسعه فیزیک نوین، بلکه در پایهگذاری نهادهای آموزشی و تحول مسیر علم دانشگاهی در کشور کلیدی بود.
از کودکی در تفرش تا تحصیل در بیروت
دکتر محمود حسابی در سال ۱۲۸۱ شمسی در تهران و در خانوادهای تفرشی متولد شد. دوران کودکی او با مهاجرت به سوریه و سپس لبنان و تحمل دشواریهای اقتصادی همراه بود. با این حال، استعداد و پشتکارش باعث شد تحصیلات خود را در مدارس فرانسوی بیروت آغاز کند. جالب است که در همان سالهای نوجوانی، قرآن و دیوان حافظ را به طور کامل حفظ کرده بود.
درخشش دانشگاهی و تحصیلات چندرشتهای
او در مسیر علماندوزی، مدرک لیسانس ادبیات و سپس زیستشناسی را دریافت کرد و بعدتر در رشتههای مهندسی عمران، ریاضیات، پزشکی و ستارهشناسی به تحصیل پرداخت. سرانجام راهی فرانسه شد و در مدرسه عالی برق و دانشگاه سوربن، مسیر تخصصی خود را در فیزیک ادامه داد. او در سن ۲۵ سالگی موفق به دریافت دکترای فیزیک با بالاترین امتیاز شد.
ارتباط با غولهای فیزیک و دستاوردهای علمی
دوران تحصیل دکتر حسابی همزمان با عصر طلایی فیزیک نوین بود. او موفق شد در محافل علمی با دانشمندانی چون آلبرت اینشتین، اروین شرودینگر و ماکس بورن ارتباط برقرار کند. حسابی پیش از ارائه نظریه «بینهایت بودن ذرات»، با اینشتین دیدار کرد و بعدها این نظریه را در محافل علمی بینالمللی مطرح ساخت. این دستاورد علمی، نشان لژیون دونور فرانسه را برای او به همراه آورد.
بنیانگذار نهادهای علمی و آموزشی در ایران
پس از بازگشت به ایران، دکتر حسابی نقش محوری در ایجاد زیرساختهای علمی کشور ایفا کرد. از پایهگذاری فیزیک و مهندسی دانشگاهی گرفته تا تأسیس دارالمعلمین عالی، دانشسرای عالی و نخستین مدارس عشایری. او همچنین در راهاندازی اولین رادیو و آنتن فرستنده کشور مشارکت داشت. فعالیتهای سیاسی او شامل وزارت فرهنگ در دولت دکتر محمد مصدق و نمایندگی تهران در مجلس سنا بود.
تسلط زبانی و زندگی فرهنگی
پروفسور حسابی به چندین زبان زنده دنیا از جمله فارسی، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و عربی تسلط کامل داشت. او در پژوهشهای خود از زبانهای باستانی مانند اوستایی و پهلوی نیز بهره میبرد. این توانمندی زبانی، نقش مهمی در ارتباط علمی مؤثر او با مراکز پژوهشی سراسر جهان ایفا کرد.
درگذشت و یادبودی در زادگاه اجدادی
دکتر محمود حسابی در نهایت در ۱۲ شهریور ۱۳۷۱ در بیمارستان دانشگاه ژنو چشم از جهان فروبست. آرامگاه او در شهر تفرش، زادگاه خانوادگیاش، قرار دارد. این مکان امروزه به عنوان یکی از نقاط فرهنگی و علمی این شهر شناخته میشود و میزبان علاقهمندان به علم و تاریخ است.
منبع: asriran.com
چهره ها