آیا چت‌بات‌ها ما را تنهاتر می‌کنند؟ هشدار پژوهش جدید درباره وابستگی عاطفی به هوش مصنوعی

پژوهشی جدید با تحلیل میلیون‌ها گفت‌وگو با چت‌بات‌ها، تأثیرات تعامل مداوم با هوش مصنوعی بر سلامت روان را بررسی کرده است. یافته‌ها حاکی از ارتباط احتمالی بین استفاده گسترده و افزایش احساس انزوا یا وابستگی عاطفی است. شرکت اوپن‌ای‌آی نیز با همکاری متخصصان، به روزرسانی‌هایی برای تشخیص بهتر نشانه‌های پریشانی روانی در کاربران چت‌جی‌پی‌تی انجام داده است.

پیوند دیجیتال یا انزوای عاطفی؟

تحلیل‌های انجام‌شده روی میلیون‌ها تعامل و بازخورد هزاران کاربر نشان می‌دهد کاربرانی که به طور مکرر و روزانه با عوامل هوش مصنوعی گفت‌وگو می‌کنند، روندهای روانشناختی متمایزی را در مقایسه با کاربران معمولی نشان می‌دهند. یک یافته قابل توجه، ارتباط تعامل گسترده با افزایش احساس انزوا است. سرعت و قابل پیش‌بینی بودن پاسخ‌های هوش مصنوعی ممکن است باعث شود تعاملات انسانی در مقایسه با آن، کمتر رضایت‌بخش به نظر برسد.

وابستگی عاطفی؛ از راحتی تا ضرورت

الگوی نگران‌کننده دیگر، ایجاد حس وابستگی عاطفی در بین برخی کاربران دائمی است. برای زیرمجموعه‌ای از افراد، روی آوردن به چت‌بات برای آرامش یا مشاوره، به تدریج از یک ابزار راحت به یک ضرورت تبدیل می‌شود. جالب اینجاست که داده‌ها نشان می‌دهند تعاملات غیرشخصی و مرتبط با وظیفه، حتی بیشتر از گفت‌وگوهای عمیقاً شخصی، می‌توانند این عادت وابستگی را پرورش دهند.

آمارها و واکنش‌های رسمی

اوپن‌ای‌آی برای اولین بار تخمینی از تعداد کاربرانی که ممکن است نشانه‌های بحران شدید سلامت روان را نشان دهند، منتشر کرد. بر این اساس، حدود ۰.۰۷ درصد از کاربران فعال چت‌جی‌پی‌تی در یک هفته مشخص، نشانه‌های احتمالی مرتبط با روان‌پریشی یا شیدایی و ۰.۱۵ درصد نشانه‌های صریح برنامه‌ریزی برای خودکشی داشته‌اند. این شرکت اعلام کرده که با بیش از ۱۷۰ متخصص سلامت روان همکاری کرده تا مدل را در تشخیص نشانه‌های پریشانی، پاسخ‌دهی دقیق و هدایت کاربران به حمایت‌های واقعی بهبود بخشد.

تفاوت‌های ظریف در نحوه تعامل

تجربه کاربران به طور قابل توجهی تحت تأثیر نحوه تعامل آن‌ها قرار دارد. به نظر می‌رسد کاربرانی که تعامل صوتی را ترجیح می‌دهند، کمتر از کسانی که صرفاً از تبادلات نوشتاری استفاده می‌کنند، در معرض اثرات روانی منفی هستند. همچنین، استفاده عمدی و متعادل، به ویژه وقتی گفت‌وگوها سطحی باقی می‌مانند، با گزارش کمتری از تنهایی و وابستگی همراه است.

علائم هشداردهنده و راهکارهای حفظ تعادل

پژوهشگران چندین علامت هشداردهنده را برای استفاده ناسالم شناسایی کرده‌اند که شامل روی آوردن اجباری به چت‌بات حتی در حضور گزینه‌های انسانی، تکیه بیش از حد در دوره‌های استرس و احساس اضطراب هنگام عدم دسترسی است. برای حفظ مرزهای سالم، راهبردهایی مانند تعیین محدودیت زمانی برای تعاملات روزانه، جست‌وجوی ارتباطات آفلاین معنادار و تأمل منظم درباره احساسات مرتبط با استفاده از هوش مصنوعی پیشنهاد شده است.

منبع: asriran.com