آیا میدانید روزانه ۶۰۰۰ لیتر آب پنهان مصرف میکنید؟
مروری کوتاه بر خبر
- هر فرد روزانه به طور میانگین حدود ۶۰۰۰ لیتر آب پنهان (مجازی) مصرف میکند.
- تولید یک کیلوگرم گوشت قرمز معادل ۱۶۰۰۰ لیتر و یک کیلوگرم برنج ۳۰۰۰ لیتر آب مجازی نیاز دارد.
- سرانه مصرف آب خانگی در ایران ۱۵۵ لیتر است که بیش از دو برابر میزان توصیهشده برای کشورهای بیابانی است.
- بین ۸۰ تا ۹۰ درصد آب مصرفی کشور در بخش کشاورزی استفاده میشود که ۳۰ درصد آن هدر میرود.
- مفهوم آب مجازی توسط پروفسور تونی آلن در سال ۱۹۹۳ معرفی و در مدیریت بحران آب کاربرد دارد.
مصرف آب تنها به نوشیدن و شستوشو محدود نمیشود. بخش عمدهای از آب به صورت «پنهان» یا «مجازی» در تولید مواد غذایی و کالاهای مصرفی ما به کار میرود. آمارها نشان میدهد میانگین مصرف روزانه آب آشکار برای هر نفر حدود ۳۰۰ لیتر، اما مصرف آب پنهان به حدود ۶۰۰۰ لیتر میرسد. این مفهوم که توسط پروفسور تونی آلن در سال ۱۹۹۳ معرفی شد، امروزه به ابزاری کلیدی برای مدیریت بحران آب در جهان، به ویژه در کشورهای خشک و نیمهخشک مانند ایران تبدیل شده است.
آب پنهان یا مجازی چیست؟
آب پنهان یا مجازی به آبی گفته میشود که در مراحل مختلف تولید، تهیه و حمل یک محصول به صورت مستقیم یا غیرمستقیم مصرف میشود. این مفهوم کمک میکرد تا رابطه پنهان بین الگوی مصرف ما و فشار بر منابع آبی آشکار شود. بررسیهای پروفسور آلن در این زمینه آنقدر مؤثر بود که در سال ۲۰۰۸ برنده جایزه روز جهانی آب شد.
ردپای آب در محصولات روزمره
میزان آب مجازی مصرفشده در تولید برخی مواد غذایی و کالاها قابل توجه است:
– هر کیلوگرم گوشت قرمز: ۱۶۰۰۰ لیتر
– هر کیلوگرم برنج: ۳۰۰۰ لیتر
– یک بشقاب متوسط برنج: ۷۵۰ لیتر
– هر کیلوگرم گندم: ۱۳۵۰ لیتر
– یک لیتر شیر: ۱۰۰۰ لیتر
– هر کیلوگرم هندوانه: ۴۰۰ لیتر
– یک برگ کاغذ A4: ۱۰ لیتر
– یک همبرگر: حدود ۲۴۰۰ لیتر
– یک فنجان قهوه: حدود ۱۴۰ لیتر
این ارقام نشان میدهد صرفهجویی در مصرف مواد غذایی، به طور غیرمستقیم به صرفهجویی در مصرف حجم عظیمی از آب منجر میشود.
وضعیت مصرف آب در ایران
بر اساس اعلام بانک جهانی، سرانه مصرف آب خانگی برای کشورهای بیابانی مانند ایران باید ۷۰ لیتر در شبانهروز باشد، اما این میزان در ایران اکنون به ۱۵۵ لیتر رسیده است. این در حالی است که میزان مصرف آب در ایران حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد فراتر از میانگین جهانی است. بین ۸۰ تا ۹۰ درصد آب مصرفی کشور در بخش کشاورزی استفاده میشود و متأسفانه حدود ۳۰ درصد از این محصولات در مراحل مختلف تولید تا مصرف هدر میرود.
مدیریت آب مجازی و تجارت جهانی
کشورها میتوانند با مدیریت آب مجازی، فشار بر منابع آبی داخلی را کاهش دهند. یکی از راهکارها، واردات محصولات پرآببر (مانند غلات) به جای تولید داخلی آنهاست. این اقدام به نوعی واردات غیرمستقیم آب محسوب میشود. البته این سیاست میتواند منجر به وابستگی غذایی به دیگر کشورها شود. طرفداران این مفهوم معتقدند مدیریت تقاضا از طریق آموزش و اطلاعرسانی به مصرفکنندگان درباره آب مجازی، نقش مهمی در کاهش مصرف دارد.
رابطه آب مجازی و بهرهوری
آب مجازی و بهرهوری آب رابطه معکوس دارند. بهرهوری آب به مقدار محصول تولیدشده از واحد حجم آب اشاره دارد، در حالی که آب مجازی حجم آب مصرفشده برای تولید مقدار معینی محصول را میسنجد. بنابراین، افزایش بهرهوری آب در کشاورزی (مثلاً با استفاده از روشهای آبیاری نوین) میتواند به کاهش آب مجازی محصولات و در نهایت صرفهجویی کلان در منابع آبی بینجامد.
منبع: فرارو
اخبار اجتماعی