آیا فشار آمریکا بر اسرائیل برای جلوگیری از حمله به ایران، شانس توافق هسته‌ای را نجات می‌دهد؟

مروری بر فشارهای دیپلماتیک

در دو هفته اخیر، سیاست خارجی ایالات متحده در خاورمیانه بر فشار بر اسرائیل برای جلوگیری از حمله نظامی به ایران متمرکز شد. این در حالی است که مذاکرات هسته‌ای غیرمستقیم با تهران در جریان بود. دونالد ترامپ پس از دیداری بیش از دو ساعته با بنیامین نتانیاهو، بر ادامه مذاکرات اصرار کرد تا شانس دستیابی به توافق حفظ شود و هشدار داد شکست مذاکرات عواقب سنگینی خواهد داشت. نتانیاهو که برای ارائه اصول مذاکراتی به واشنگتن سفر کرده بود، بر توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم و برنامه موشکی ایران تأکید کرد، اما ترامپ حمله اسرائیل را مانعی برای دیپلماسی دانست.

انگیزه‌های استراتژیک و اقتصادی آمریکا

فشار آمریکا بر اسرائیل برای اجتناب از حمله به ایران، اساساً به منظور حفظ توازن استراتژیک در خاورمیانه عمل می‌کند. بر اساس تحلیلی از شورای روابط خارجی در فوریه ۲۰۲۶، حمله اسرائیل می‌تواند ایران را به سمت بستن تنگه هرمز سوق دهد؛ مسیری که ۲۰ درصد نفت جهانی از آن عبور می‌کند. چنین اقدامی می‌تواند قیمت نفت را به بیش از ۱۰۰ دلار در بشکه افزایش داده و اقتصادهای وابسته به نفت مانند عربستان سعودی و امارات را تحت تأثیر قرار دهد. همزمان، آمریکا با استقرار ناوهای اضافی در خلیج فارس تلاش کرده فشار نظامی را بدون درگیری مستقیم اعمال کند، اقدامی که هزینه‌های بالایی داشته و بودجه نظامی آمریکا در منطقه را به بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار رسانده است.

چشم‌انداز مذاکرات و گزینه‌های پیش‌رو

در چنین شرایطی، ایده توافق موقت هسته‌ای با نظارت مشترک عمان و قطر مطرح شده که می‌تواند نه تنها ریسک‌های نظامی را کاهش دهد، بلکه اعتمادسازی برای مذاکرات گسترده‌تر ایجاد کند. از سوی دیگر، اصرار آمریکا بر جلوگیری از حمله، شانس توافق هسته‌ای را افزایش می‌دهد اما روابط با اسرائیل را تحت فشار قرار می‌دهد. بر اساس گزارش صندوق بین‌المللی پول در فوریه ۲۰۲۶، پیش‌بینی می‌شود رشد اقتصادی خاورمیانه بدون درگیری ۲ درصد افزایش یابد. این فشار دیپلماتیک آمریکا می‌تواند به عنوان اهرمی برای تغییر رفتار طرفین و حفظ ثبات منطقه‌ای عمل کند، در حالی که عدم موفقیت در مهار اسرائیل می‌تواند به جنگ منطقه‌ای و بی‌ثباتی گسترده منجر شود.

منبع: Ettelaat