آتش زدن «بعل» در ۲۲ بهمن؛ نمادگرایی سیاسی یا جرقه‌ای برای موج خرافه‌پردازی؟

در جریان راهپیمایی ۲۲ بهمن، مجسمه‌ای با نوشته «بعل» و تصویر ستاره داوود و پرچم اسرائیل توسط مؤسسه مصاف وابسته به علی اکبر رائفی‌پور سوزانده شد. هدف این اقدام، اعلام مخالفت با پرونده جفری اپستین و نشان دادن ضدیت با صهیونیسم و آمریکا عنوان شد. با این حال، واکنش‌های عمومی و رسانه‌ای به این حرکت، بسیار متنوع و گاه در تضاد با اهداف اولیه آن بوده است.

بعل؛ از خدای باستانی تا نماد شیطانی

بعل یک ایزد کنعانی و خدای باران و حاصل‌خیزی بود که در هزاره‌های سوم و دوم قبل از میلاد در منطقه شام پرستش می‌شد. با گسترش یکتاپرستی، این ایزد در متون یهودی و مسیحی به تدریج به صورت دیو و رقیب یهوه تصویر شد. افسانه‌هایی درباره قربانی کردن کودکان برای بعل رواج یافت، اگرچه تحقیقات باستان‌شناسی بسیاری از این روایت‌ها را خرافه دانسته‌اند.

ارتباط با پرونده اپستین و یک خطای تایپی

با انتشار اسناد تازه پرونده جفری اپستین، توجه‌ها به نام یکی از حساب‌های بانکی منتسب به او با عنوان «Baal» جلب شد. بررسی‌ها نشان داد این مورد ناشی از خطای تایپی و به‌هم‌ریختگی دیجیتال بوده و عبارت «Baal Name» به جای «Bank Name» ثبت شده بود. با این وجود، برخی با توجه به سابقه اپستین و روایت‌های تاریخی مرتبط با بعل، این دو را به هم مرتبط دانستند.

موج عجیب تئوری‌های توطئه در فضای مجازی

این اقدام نمادین که در ساعت ۱۱:۳۳ و به مدت ۶۶ ثانیه انجام شد، موج گسترده‌ای از برداشت‌ها و نظریه‌ها را در شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرد. برخی کاربران آن را یک «حرکت آیینی» یا مرتبط با طلسم و جادو تفسیر کردند و حتی ادعاهایی درباره «تقدیم نمادین» کشته‌شدگان اعتراضات به بعل مطرح شد. عده‌ای دیگر به طنز، از تغییر جهت بحث کاربران از مسائل نظامی به «علوم غریبه» سخن گفتند.

واکنش یک روحانی و پاسخ رائفی‌پور

واکنش یک روحانی در شبکه اجتماعی که از بروز «مشکلات عجیب و غریب» برای عاملان این کار ابراز نگرانی کرد، بحث‌ها را داغ‌تر کرد. علی اکبر رائفی‌پور در پاسخ، با استناد به آیات قرآن، هرگونه اثرگذاری مستقل برای نمادها را رد و پذیرش چنین چیزی را «نوعی شرک» خواند.

اثر معکوس و نگرانی از گسترش خرافه

از منظر علوم اجتماعی، اینگونه اقدامات نمادین گاه می‌تواند اثر معکوس داشته و به جای تضعیف یک نماد، باعث جلب توجه و حتی محبوبیت بیشتر آن شود؛ پدیده‌ای که به «اثر بک‌فایر» معروف است. در این مورد، آتش زدن بعل به جای خاموش کردن بحث، کنجکاوی عمومی نسبت به مفاهیم جادو و آیین‌های مرتبط را افزایش داد. این رویداد نشان‌دهنده عمق خرافه‌پذیری و نیاز به تقویت عقلانیت و آموزش تاریخی در جامعه است.

منبع: asriran.com

اخبار اجتماعی