کشف ردپاهای ۲۰۰۰ ساله در ساحل اسکاتلند؛ رقابت با زمان برای نجات تاریخ

کشفی تصادفی در ساحل طوفان‌زده

پس از یک طوفان شدید، یک زوج اسکاتلندی به نام‌های ایور کمپبل و جنی اسنیدن در حین قدم‌زدن با سگ‌هایشان در ساحل لونان بی، با منظره‌ای غیرعادی روبرو شدند. لایه‌ای تازه از خاک رس که طوفان آن را از میان تپه‌های شنی ساحل آشکار کرده بود، حاوی الگوهایی شبیه به ردپا بود. این الگوها ظاهری باستانی داشتند و به نظر می‌رسید متعلق به انسان و چندین حیوان باشند.

آنها بلافاصله این مشاهده را به بروس مان، باستان‌شناس شورای ابردین‌شایر گزارش دادند. مان نیز به سرعت تیمی از دانشگاه آبردین را برای بررسی این کشف احتمالی به محل آورد. وضعیت اضطراری بود، چرا که هر جزر و مد می‌توانست این شواهد تاریخی شکننده را برای همیشه از بین ببرد.

کیت بریتون، باستان‌شناس دانشگاه آبردین، این حادثه را یک "وضعیت اضطراری باستان‌شناختی واقعی" توصیف کرد. او تأکید کرد که اگر اقدام فوری صورت نمی‌گرفت، کل این سایت به زودی و برای همیشه ناپدید می‌شد. این نیاز به عکس‌العمل سریع، آغاز یک رقابت نفس‌گیر با زمان و طبیعت بود.

مستندسازی در دل توفان

تیم باستان‌شناسان در شرایطی بسیار دشوار کار خود را آغاز کردند. آنها در حالی که وزش باد به سرعت ۸۸ کیلومتر بر ساعت می‌رسید، مشغول ثبت و ضبط ردپاها شدند. هر موج بلندتر، بخشی از این شواهد گران‌بها را می‌شست و از بین می‌برد. آنها از تمام ابزارهای ممکن برای ثبت دقیق سایت استفاده کردند.

دوربین‌های عکاسی و فیلم‌برداری، پهپادها و در مرحله بعد، نرم‌افزارهای مدل‌سازی سه‌بعدی در آزمایشگاه به کار گرفته شدند. برای برخی از ردپاهای بهتر حفظ شده، از گچ برای قالب‌گیری استفاده کردند. بررسی‌های اولیه نشان داد این ردپاها متعلق به انسان‌های پابرهنه و چندین گونه حیوانی از جمله گوزن قرمز و گوزن رو است.

بریتون در توصیف اولین برخورد با سایت گفت: "من هرگز در اسکاتلند چنین سایتی ندیده بودم. بلافاصله مشخص بود که این چیزی ویژه است." در زیر لایه ردپاها، باستان‌شناسان بقایای سوخته گیاهی یافتند که کلید حل معمای زمان بود.

سفر به عصر آهن متأخر

تاریخ‌گذاری رادیوکربن انجام شده روی بقایای گیاهی کشف شده، زمان شکل‌گیری این ردپاها را حدود ۲۰۰۰ سال پیش، در دوره عصر آهن متأخر، مشخص کرد. گوردون نوبل، باستان‌شناس دیگر دانشگاه آبردین، این تاریخ را با توجه به غنای باستان‌شناختی دره مجاور لونان، کاملاً منطقی دانست.

او این کشف را بسیار هیجان‌انگیز خواند و اشاره کرد که این ردپاها درست در زمانی شکل گرفته‌اند که رومی‌ها به اسکاتلند حمله می‌کردند و در قرن‌های منتهی به ظهور پیکت‌ها (اقوام باستانی اسکاتلند) قرار دارد. این یافته، پنجره‌ای نادر به زندگی روزمره مردم آن دوران می‌گشاید.

ویلیام میلز، دیگر عضو تیم تحقیقاتی، توضیح داد که سایت لونان بی داستان تغییر چشم‌انداز را روایت می‌کند. آنچه امروز یک ساحل شنی گسترده است، در ۲۰۰۰ سال پیش یک مصب گِلی بوده است. انسان‌های آن زمان احتمالاً از این محیط برای شکار گوزن یا جمع‌آوری گیاهان وحشی استفاده می‌کرده‌اند.

میراثی شکننده و ناپایدار

تیم باستان‌شناسی تنها دو روز فرصت داشت تا در محل به کاوش و ثبت بپردازد. آنها در این فرصت کوتاه، هر آنچه در توان داشتند انجام دادند. اما زمانی که یک هفته بعد به ساحل بازگشتند، صحنه کاملاً تغییر کرده بود. هیچ اثری از آن ردپاهای باستانی نبود. جزر و مد و امواج، همه چیز را پاک کرده بودند.

بریتون با حسرت به این زوال سریع اشاره کرد و گفت: "ردپاهایی که نمایانگر اقدامات مردم در عرض چند دقیقه، هزاران سال پیش بودند، در عرض چند روز نابود شدند." این حادثه به وضوح شکنندگی چنین یافته‌های منحصربه‌فردی را نشان می‌دهد. آنها در برابر کوچک‌ترین تغییرات محیطی آسیب‌پذیرند و حفظ آنها نیازمند هوشیاری و عکس‌العمل فوری است.

اگرچه سایت لونان بی در نوع خود در اسکاتلند بی‌نظیر است، اما این کشف یک پیام مهم دارد. بریتون معتقد است این اتفاق نشان می‌دهد که "احتمالاً سایت‌های مشابه دیگری در آن بیرون وجود دارند." این ردپاها به لطف یک طوفان خاص آشکار شدند و به سرعت محو گشتند. چه بسا شواهد مشابه دیگری در سواحل دیگر نیز پنهان مانده باشند، در انتظار شرایطی مناسب برای آشکار شدن و سپس ناپدید شدن.

این کشف تصادفی و نجات اضطراری آن، بر اهمیت همکاری عمومی با باستان‌شناسان تأکید می‌کند. گزارش شهروندانی مانند ایور و جنی بود که فرصت کوتاه مطالعه این گنجینه تاریخی را ممکن ساخت. این همکاری می‌تواند در آینده نیز به کشف و حفظ میراث فرهنگی پنهان کمک شایانی کند.

منبع: Livescience

اخبار علم و فناوری