چگونه سوسک می‌تواند هفته‌ها بدون سر زنده بماند؟

مروری کوتاه بر یک پدیده عجیب

این ایده که یک حشره بتواند روزها یا حتی هفته‌ها بدون سر به زندگی ادامه دهد، شبیه به داستان‌های علمی‌تخیلی به نظر می‌رسد، اما در مورد سوسک‌ها این یک واقعیت علمی ثابت‌شده است. برخلاف انسان و دیگر مهره‌داران که قطع سر به سرعت باعث مرگ می‌شود، فیزیولوژی خاص سوسک‌ها به آن‌ها این توانایی شگفت‌انگیز را می‌دهد.

تفاوت کلیدی: سیستم گردش خون باز

بزرگترین تفاوت بدن سوسک با پستانداران، در سیستم گردش خون آن نهفته است. سوسک‌ها دارای یک **سیستم گردش خون باز** هستند. مایع بدن آن‌ها که «همولنف» نامیده می‌شود، به جای گردش در رگ‌های بسته، مستقیماً حفره بدن و اندام‌ها را شست‌وشو می‌دهد. این ساختار دو پیامد حیاتی دارد: اولاً پس از قطع سر، خونریزی شدید و کشنده رخ نمی‌دهد و زخم به سرعت لخته می‌شود. ثانیاً، چون نیازی به فشار خون بالا برای رساندن مواد مغذی به مویرگ‌های ریز نیست، اندام‌ها می‌توانند به صورت غیرفعال به دریافت مواد مغذی ادامه دهند.

تنفس بدون نیاز به سر

نحوه تنفس سوسک‌ها دومین راز بقای آن‌هاست. انسان‌ها برای تنفس به ریه‌ها و کنترل مرکزی مغز وابسته‌اند، اما سوسک‌ها از طریق سوراخ‌های کوچکی به نام «اسپیراکل» که در امتداد بدنشان قرار دارد، اکسیژن دریافت می‌کنند. این سوراخ‌ها به شبکه‌ای از لوله‌های تنفسی متصل هستند که اکسیژن را مستقیماً به بافت‌ها می‌رسانند. از آنجا که این فرآیند به دهان یا حرکات سر وابسته نیست، حتی با جدا شدن سر نیز ادامه می‌یابد.

فرماندهی غیرمتمرکز: سیستم عصبی گانگلیونی

در مهره‌داران، مغز مرکز فرماندهی تمام فعالیت‌هاست. اما سوسک‌ها دارای یک **سیستم عصبی غیرمتمرکز** هستند. در طول بدن آن‌ها خوشه‌هایی از سلول‌های عصبی به نام «گانگلیون» پراکنده شده‌اند که هر کدام می‌توانند رفلکس‌ها و الگوهای حرکتی بخش مربوط به خود را کنترل کنند. به همین دلیل، بدن سوسک حتی بدون سر می‌تواند راه برود، به لمس واکنش نشان دهد و برخی رفتارهای پایه را انجام دهد. تحقیقات نشان می‌دهند یادگیری ساده یا پاسخ‌های رفلکسی می‌توانند حتی پس از جدا شدن سر نیز ادامه یابند.

علت نهایی مرگ: گرسنگی و تشنگی

پس سوسک بی‌سر چگونه و چه زمانی می‌میرد؟ مرگ نهایی به دلیل خود قطع سر نیست، بلکه به دلیل محرومیت از منابع حیاتی رخ می‌دهد. سوسک بدون سر، راهی برای نوشیدن آب یا خوردن غذا ندارد. بنابراین، پس از گذشت چند روز تا بیش از یک هفته (بسته به شرایط رطوبت و ذخایر داخلی بدن)، در اثر کم‌آبی یا گرسنگی از پا درمی‌آید. سرعت متابولیسم پایین و فیزیولوژی کم‌انرژی سوسک به آن اجازه می‌دهد این مدت را دوام بیاورد.

منبع: برترین‌ها

اخبار اجتماعی