چرا دموکراسی تنها راه صلح‌آمیز زندگی جوامع است؟

مروری کوتاه بر تحلیل

پویا جبل‌عاملی در تحلیلی به این پرسش پرداخته که چه ضرورتی برای دموکراسی وجود دارد. به باور نویسنده، پذیرش این ضرورت در طول تاریخ برای بسیاری از حاکمان همراه با تنش‌های طولانی بوده است. نتیجه این تنش‌ها در نهایت به این باور منجر شده که تنها راه زندگی صلح‌آمیز انسان‌ها در کنار هم، باور به آزادی، دموکراسی و حق انتخاب برای تمام شهروندان است. قانونی که این حقوق را به رسمیت بشناسد، می‌تواند مبنای حکومت و محدودکننده نهادهای قدرت باشد.

حکومت قانون؛ آرزوی مردم، جبر حاکمان

اگر حکومت قانون، آرزوی شهروندان بوده، برای حاکمان به شکلی امری جبری در جهت توقف خشونت و پذیرش محدودیت و نظارت بر کار خویش، بروز یافته است. هر چقدر زودتر تصمیم‌گیرندگان به این نتیجه برسند، دوره‌های بی‌ثباتی اجتماعی- سیاسی زودتر به سرانجام می‌رسند.

مسیرهای تاریخی متفاوت به سوی یک هدف

پذیرش نهادهای قدرت به این که اراده‌شان تحت سلطه حقوق تک‌تک شهروندان شود، امر ساده‌ای نبوده است. برای بسیاری از کشورها شروع حوادثی که منجر به حکومت قانون همراه با ثبات شده است، گاه بیش از یک قرن به طول انجامیده است؛ آن‌چنان‌که در فرانسه شاهدش بودیم. از سوی دیگر برای برخی از کشورها، فرآیندی کم‌خشونت‌تر، اما تدریجی پیگیری شده؛ آن‌چنان‌که در انگلستان رخ داد. لیکن به هر رو یک نقطه مشترک در همه آن‌ها وجود دارد.

مقاومت نخبگان و هزینه‌های آن

اگر کهتران به‌راحتی همراه با این تفکر نو می‌شوند که حقوق شهروندان بالاتر از هر امر دیگری در حکومتداری است، مهتران مقاومتی سخت در برابر آن دارند. مقاومتی که دوره‌هایی از خشونت و درگیری و هرج و مرج را به‌وجود می‌آورد. اما در نهایت آنان نیز به این نقطه می‌رسند که آیا نمی‌توان با راهی صلح‌آمیز در کنار یکدیگر زندگی کرد؟

دموکراسی؛ یگانه راه صلح

دموکراسی و حکومت قانون برای بنا نهادن همین صلح و آرامش به‌دست آمده است. جایی که تمایزات و تفاوت‌های افراد از لحاظ فکری، نژادی، اعتقادی و… پذیرفته می‌شود و حق هر فرد برای داشتن زندگی شرافتمندانه مورد احترام قرار می‌گیرد. وقتی جامعه از جدال و خشونت خسته می‌شود، حکومت قانون و دموکراسی به‌عنوان یگانه راه صلح‌آمیز برای حل تضادها سر برمی‌آورد. محور اصلی حکومت قانون، محدودسازی کسانی است که قدرت در دست آنان است. از این روست که صلح و آرامش و ثبات نه از طریق پایین‌دستان که با پذیرش مجریان به تحدید حوزه نفوذشان محقق می‌شود. سرعت ترمیم اجتماعی و همبستگی، همواره وابستگی کامل به سرعت این پذیرش داشته است.

منبع: فرارو

اخبار سیاسی