هوبره؛ پرندهای که دویدن را به پرواز ترجیح میدهد و بمبانداز است!
مروری کوتاه بر خبر
- هوبره پرندهای کمتر شناخته شده و نماد حیات وحش استان یزد است.
- این پرنده توانایی پرواز دارد اما ترجیح میدهد بدود و میتواند تا ۴۰ کیلومتر در ساعت سرعت بگیرد.
- هوبره با پرتاب مادهای چسبناک به سوی مهاجمان، به “پرنده بمبانداز” معروف شده است.
- این گونه در معرض انقراض قرار دارد و عوامل انسانی مهمترین تهدید برای آن هستند.
- هوبره با شکار آفات، نقش مهمی در حفظ تعادل اکولوژیک و کمک به کشاورزی ایفا میکند.
پرنده هوبره، گونهای خاص و کمتر شناخته شده، در دشتها و بیابانهای باز ایران از جمله در استان یزد زندگی میکند. این پرنده که به عنوان نماد حیات وحش یزد انتخاب شده، به دلیل رفتارهای منحصربهفردش مانند دویدن به جای پرواز و یک مکانیسم دفاعی عجیب، توجهبرانگیز است. متأسفانه هوبره در فهرست گونههای در معرض انقراض ایران قرار دارد.
معرفی یک پرنده منحصربهفرد
هوبره در مناطق کمتراکم از نظر پوشش گیاهی زندگی میکند و پراکنش قابل توجهی در شهرستان خاتم استان یزد دارد. نخستین مرکز تحقیقات این پرنده در سال ۱۳۸۰ در منطقه قره تپه خاتم تأسیس شد تا رفتار، زیستگاه و ژنتیک آن را مطالعه کند. سازمان محیط زیست، هوبره را به عنوان سمبل استان یزد برگزیده است.
ویژگیهای ظاهری و فیزیکی
این پرنده جثهای ۶۵ تا ۷۵ سانتیمتری دارد و وزن آن بین ۱.۵ تا ۳ کیلوگرم است. طول بالهای هوبره به ۱۴۰ سانتیمتر میرسد. نرهای این گونه حدود ۱۰ درصد از مادهها بزرگتر هستند و پرهای زینتی سیاه و سفید مشخصی در اطراف گردن دارند. مادهها کمی کوچکتر و دارای پرهای خاکستریتری در زیر بدن هستند.
دویدن به جای پرواز؛ یک ویژگی بارز
ویژگی رفتاری شاخص هوبره، تمایل شدید آن به دویدن است. اگرچه این پرنده توانایی پرواز سریع را دارد، اما در بیشتر مواقع ترجیح میدهد به آرامی قدم بزند و در صورت نیاز با سرعت قابل توجهی بدود. هوبره میتواند تا ۴۰ کیلومتر در ساعت بدود. در مواجهه با خطر، اغلب در کنار بوتهها مخفی میشود یا با حالتی خاص روی زمین پنهان میگردد.
مکانیسم دفاعی شگفتانگیز: پرنده بمبانداز
هوبره علاوه بر زیبایی، با شکار حشرات مضر مانند ملخ و سوسک، نقش مفیدی در کشاورزی ایفا میکند. یکی از رفتارهای دفاعی حیرتآور این پرنده، پرتاب مادهای چسبناک به سوی شاهینها هنگام حمله از پشت است. این عمل باعث اختلال در پرواز مهاجم و حتی سقوط آن میشود و به همین دلیل لقب “پرنده بمبانداز” را برای هوبره به ارمغان آورده است.
تهدیدات و خطر انقراض
به گفته مهدی زارع خورمیزی، پژوهشگر محیط زیست، هوبره به عنوان گونهای آسیبپذیر شناخته میشود و در کنوانسیون CITES (کنوانسیون منع تجارت بینالمللی گونههای در معرض خطر) ثبت شده است. در ایران نیز این پرنده در معرض انقراض قرار دارد. مهمترین عوامل کاهش جمعیت آن عبارتند از: زندهگیری، چرای بیرویه دام، تخریب زیستگاه، حمله سگهای گله و ساختوسازهای انسانی مانند جادهکشی.
پیامدهای نگرانکننده کاهش جمعیت
کاهش تعداد هوبرهها تأثیرات جدی بر زیستبوم منطقه خواهد داشت. این پرنده با کنترل جمعیت آفاتی مانند جوندگان و ملخها، از بروز خسارات گسترده به بخش کشاورزی جلوگیری میکند. نبود هوبره میتواند منجر به افزایش جمعیت آفات و برهم خوردن تعادل اکولوژیکی شود. کارشناسان بر انجام اقدامات فوری مانند کاهش زندهگیری، کنترل چرای دام و جلوگیری از تخریب زیستگاهها برای حفاظت از این گونه و حفظ تعادل محیط زیست تأکید دارند.
منبع: رکنا
اخبار اجتماعی