نیگرسوروس: دایناسوری با ۵۰۰ دندان که مدل تغذیه دانشمندان را تغییر داد
مروری کوتاه بر خبر
- کشف دایناسوری با جمجمهای پهن و دهانی رو به پایین برای چرای نزدیک زمین
- داشتن حدود ۵۰۰ دندان کوچک با سریعترین نرخ جایگزینی در میان دایناسورها
- استفاده از فناوری توموگرافی برای بازسازی جمجمه و ساختار دندانی در سال ۲۰۰۷
- لقب «گاو مزوزوئیک» به دلیل شباهت استراتژی تغذیه به حیوانات چمنخوار امروزی
- داشتن استخوانهای سبک و پر از هوا برای کاهش وزن با وجود ۹ متر طول بدن
مروری کوتاه بر کشف یک دایناسور منحصربهفرد
وقتی دانشمندان بقایای «نیگرسوروس تاکتی» را در صحرای ساهارا کشف کردند، با موجودی عجیب روبرو شدند. این ساورپود گیاهخوار، برخلاف بسیاری از همنوعان خود که از بالای درختان تغذیه میکردند، دهانی پهن و رو به پایین داشت که آن را به یک چراگر نزدیک زمین تبدیل کرده بود. این کشف، مدلهای پذیرفتهشده درباره تغذیه دایناسورها را به چالش کشید.
آناتومی شگفتانگیز: از جمجمه تا دندانها
براساس مطالعهای که در سال ۲۰۰۷ در PLOS One منتشر شد، تحلیلهای دقیق با استفاده از تصویربرداری توموگرافی کامپیوتری با وضوح بالا، اسرار جمجمه نیگرسوروس را فاش کرد. جمجمه این دایناسور سبک و با استخوانهای حداقلی طراحی شده بود تا دهان پهن آن را نگه دارد. لبه جلویی فک آن مجهز به «باتریهای دندانی» متشکل از صدها دندان کوچک بود. دادههای گوش داخلی نیز تأیید کرد که سر این حیوان برای تغذیه از گیاهان کمارتفاع، به سمت زمین جهتگیری داشت.
سریعترین نرخ جایگزینی دندان در تاریخ
یکی از چشمگیرترین ویژگیهای نیگرسوروس، سیستم دندانهای آن بود. این دایناسور حدود ۵۰۰ دندان سوزنی شکل داشت که در چند ردیف قرار گرفته بودند. مطالعات نشان داد که این دندانها با نرخ شگفتآوری هر ۱۴ تا ۳۰ روز یکبار جایگزین میشدند. این سریعترین نرخ شناختهشده در میان دایناسورها است و به حیوان اجازه میداد دندانهای ساییده شده بر اثر گیاهان سخت و شن را به سرعت بازسازی کند.
سبکوزنی یک غول
نیگرسوروس با طولی حدود ۹ متر و وزنی مشابه فیل امروزی، یک غول به حساب میآمد. با این حال، مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نشان داد که جمجمه و مهرههای آن دارای استخوانهای نوماتیک (پر از هوا) بودند که وزن کلی را به شدت کاهش میداد. این سبکی به او اجازه میداد با جمجمهای ظریف اما کارآمد، به چرای وسیع بپردازد.
چرا لقب «گاو مزوزوئیک» را گرفت؟
استراتژی تغذیه نیگرسوروس، شباهت قابل توجهی به حیوانات چمنخوار امروزی مانند گاو دارد. دهان پهن و رو به پایین، امکان برداشت وسیع گیاهان کمارتفاع را فراهم میکرد. تحلیل الگوهای فرسایش میکروسکوپی روی دندانها نیز نشاندهنده رژیم غذایی شامل گیاهان نرم مانند سرخسها و دم اسبیها بود. این ویژگیها باعث شد تا محققان این دایناسور را «گاو مزوزوئیک» بنامند.
اهمیت کشف: بازنویسی کتاب تاریخ طبیعی
نیگرسوروس تاکتی نمونهای درخشان از نوآوری تکاملی و تخصصگرایی شدید است. کشف آن ثابت کرد که اکوسیستمهای دوران دایناسورها بسیار پیچیدهتر از تصور بودند و دایناسورها برای کاهش رقابت، در نقشهای غذایی بسیار متنوعی تکامل یافته بودند. این موجود، نمایندهای از گیاهخوارانی است که نه درختبلند بودند و نه درنده، بلکه چراگرانی بودند که قلمروی تغذیه خود را نزدیک زمین پیدا کرده بودند.
منبع: w3.org
اخبار علم و فناوری