نماد «شیر و خورشید»؛ ردپای هویت ایرانی در کجای جهان دیده می‌شود؟

نماد تاریخی «شیر و خورشید» که ریشه در فرهنگ و تاریخ ایران دارد، تنها به مرزهای کنونی این کشور محدود نمانده است. پژوهش‌های جدید، ردپای این نماد را در آرامستان‌های ایرانیان در روسیه، مساجد قفقاز و کتیبه‌های تاریخی ارمنستان نشان می‌دهد و بر مالکیت معنوی ایران بر آن تأکید دارد.

تأکید بر مالکیت معنوی ایران

علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، با تأکید بر پیشینه تاریخی نشان «شیر و خورشید» یادآور شد که مالکیت معنوی این نماد به ایران تعلق دارد. به گفته او، این نماد ریشه در تاریخ، فرهنگ و باورهای ایرانی دارد و نمی‌توان آن را صرفاً نمادی متأخر یا سیاسی دانست.

آرامستان‌های ایرانیان در داغستان

بر اساس پژوهش‌های مرتضی رضوان‌فر، کتیبه‌شناس ایرانی، در جمهوری داغستان روسیه چندین آرامستان با عنوان «آرامستان ایرانیان» وجود دارد. این آرامستان‌ها مربوط به صدها هزار ایرانی است که در نیمه دوم قرن نوزدهم میلادی به منطقه قفقاز مهاجرت کردند.

در شمار قابل توجهی از سنگ‌مزارهای این آرامستان‌ها، که مربوط به مناطق آذری‌نشین ایران است، نماد شیر و خورشید همراه با شمشیر ذوالفقار به‌کار رفته است. آرامستان شهر ماخاچکالا، مرکز داغستان، از جمله مکان‌هایی است که سنگ‌مزارهایی با نام شهرهای مختلف ایران در آن دیده می‌شود.

مسجد «شیر و خورشید» در قفقاز

در شهر دربند در قفقاز روسیه، بر سردر مسجدی که با نام مسجد شیر و خورشید (المهدی) شناخته می‌شود، آرم شیر و خورشید به همراه شمشیر ذوالفقار حضرت علی (ع) به‌کار رفته است. در این ترکیب، شیر به‌عنوان نماد حضرت علی (ع) و خورشید به‌عنوان نماد پیامبر اکرم (ص) مورد استفاده قرار گرفته است.

بر دیوار بیرونی این مسجد سه کتیبه فارسی وجود دارد. نمونه‌های مشابه استفاده از این آرم در چندین مسجد، مدرسه و قلعه در منطقه قفقاز به‌عنوان نمادی از ایرانی بودن دیده می‌شود.

کشف کتیبه تاریخی در ارمنستان

پژوهشگاه میراث فرهنگی از کشف یک کتیبه فارسی با نقش «شیرِ شمشیر به‌دست» در کنار شمایل حضرت علی (ع) در روستای «بجنی» ارمنستان خبر داد. این کتیبه مربوط به تاریخ ۶۶۱ هجری قمری است.

این کشف می‌تواند قدمت نقش «شیرِ شمشیر به‌دست» را حدود ۶۰۰ سال به عقب برگرداند، چرا که پیش از این نخستین نشانه موجود از آن به دوره فتحعلی‌شاه قاجار نسبت داده می‌شد. بررسی‌ها حضور شیعیان ایرانی در این منطقه را دست‌کم از قرون پیش از هفتم هجری قمری محرز می‌کند.

منبع: asriran.com

اخبار اجتماعی