نظم لیبرال جهانی: مرگ تدریجی یا قتل ناگهانی؟

نیک دنفورث، معاون سردبیر نشریه فارین پالیسی، در تحلیلی به این پرسش می‌پردازد که آیا «نظم بین‌المللی لیبرال» واقعاً مرده است و اگر چنین است، چه کسی یا چه عواملی مسئول این مرگ هستند. این گزارش با بررسی مواردی چون کوزوو، عراق، اوکراین، غزه و گرینلند استدلال می‌کند که این نظم نه با یک حادثه، بلکه در اثر فرسایش تدریجی ناشی از تناقض‌ها، مداخلات یک‌جانبه و ریاکاری اخلاقی از اعتبار افتاده است.

کوزوو: ترک نخستین بر پیکره نظم

در سال ۱۹۹۹، مداخله ناتو در کوزوو برای متوقف کردن سرکوب صربستان، از سوی برخی به عنوان نقطه‌ای تعبیر شد که نظم مبتنی بر قانون را با توسل به زور زیر سؤال برد. اگرچه برای بسیاری این اقدام نمونه‌ای از کارکرد مؤثر نظم لیبرال برای دفاع از حقوق بشر بود، منتقدانی مانند نوآم چامسکی آن را اعمال قدرت سخت و یک‌جانبه می‌دانستند. این رویداد نخستین نشانه‌های تنش بین آرمان‌های لیبرال و واقعیت‌های ژئوپلیتیک را آشکار کرد.

عراق: زخمی عمیق و بی‌اعتباری

تهاجم سال ۲۰۰۳ آمریکا به عراق به رهبری جورج دبلیو بوش، حتی با پوشش تشکیل «ائتلاف مشتاقان»، عملاً نمونه‌ای از یک‌جانبه‌گرایی بود. این جنگ که با ادعاهای نادرست درباره سلاح‌های کشتار جمعی همراه شد، برای نسل هزاره سرخوردگی عمیقی ایجاد کرد و مفهوم «مداخله بشردوستانه» را برای بسیاری بی‌اعتبار ساخت. بسیاری از تحلیلگران، عراق را نقطه‌عطفی می‌دانند که نظم لیبرال را «کشت» یا دست‌کم زخمی مهلک بر پیکره آن وارد آورد.

اوکراین و غزه: ریاکاری عریان

حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ و حمایت گزینشی آمریکا از اسرائیل در جنگ غزه پس از اکتبر ۲۰۲۳، تناقض ذاتی در نظم مورد ادعای لیبرال را عریان‌تر کرد. در حالی که واشنگتن نقض حاکمیت اوکراین را محکوم می‌کرد، خود پیشتر همین اصل را در عراق نقض کرده بود. حمایت بی‌قیدوشرط از اقدامات اسرائیل در غزه، به‌ویژه تحت دولت جو بایدن، احساس ریاکاری و سوگیری نژادی نهفته در این نظم را برای منتقدان تشدید کرد و به نقطه گسست بسیاری بدل شد.

گرینلند: تهدید متحدان و دگرگونی منطق

دونالد ترامپ با تهدید به اقدام علیه گرینلند، منطق سنتی را وارونه کرد و به جای رقبا، متحدان نزدیک را هدف گرفت. اگرچه او نهایتاً از این تهدید عقب‌نشینی کرد، اما این رفتار جهان را از نقطه‌ای بی‌بازگشت عبور داد. امروز آرمان گسترش نظم لیبرال جای خود را به تلاشی فروتنانه‌تر برای حفظ ارزش‌ها در گوشه‌ای از جهان داده است. از دست رفتن اعتبار آن رؤیای مشترک، منطق تصمیم‌گیری کشورها را اساساً دگرگون کرده است.

منبع: فرارو

اخبار سیاسی