میکروب اعماق اقیانوس چگونه در برابر تشعشعات اتمی مقاومت میکند؟
- کشف آرکیباکتری در اعماق اقیانوس که میتواند ۳۰ هزار گری پرتو گاما را تحمل کند.
- فشارهای محیطی شدید مانند گرما و مواد شیمیایی، عامل شکلگیری این مقاومت تصادفی هستند.
وقتی صحبت از مقاومت در برابر تشعشعات اتمی میشود، شاید ذهن به سمت مناطق آلودهای مانند چرنوبیل برود. اما یکی از مقاومترین موجودات جهان در برابر این پرتوها، در تاریکی و گرمای اعماق اقیانوس تکامل یافته است. این آرکیباکتر که Thermococcus gammatolerans نام دارد، میتواند دزی باورنکردنی از پرتوهای مرگبار را تاب آورد.
راز یک میکروب فوقمقاوم
این موجود شگفتانگیز در حوضه «گویماس» در خلیج کالیفرنیا و در عمق حدود ۲۶۰۰ متری زندگی میکند. این منطقه، با فشار بسیار بالا، دمای نزدیک به ۹۰ درجه سانتیگراد و نبود نور، یکی از خشنترین محیطهای کره زمین محسوب میشود. جالب اینجاست که زیستگاه طبیعی این میکروب، هیچ ارتباطی با منابع رادیواکتیو ندارد.
آزمایشی که همه را شگفتزده کرد
دانشمندان مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه، نمونههای این میکروب را در معرض تشعشع گاما از منبع سزیم-۱۳۷ قرار دادند. نتایج حیرتآور بود: Thermococcus gammatolerans پس از دریافت دز ۳۰ هزار گری پرتو گاما، که حدود ۶۰۰۰ برابر دز کشنده برای انسان است، همچنان به رشد خود ادامه داد. این بالاترین میزان مقاومت ثبتشده در میان موجودات زنده است.
ژنتیک یک معمای حلنشده
بررسیهای ژنتیکی توسط پژوهشگران دانشگاه پاریس-ساکلی، فرضیه اولیه درباره داشتن سیستمهای ترمیم DNA فوقپیشرفته را رد کرد. ژنوم این آرکیباکتر تفاوت چشمگیری با گونههای مشابه نداشت. تحقیقات بعدی نشان داد کلید راز در جای دیگری است: اگرچه تشعشع به DNA آسیب میزند، اما میزان آسیب اکسیداتیو بهطور غیرمنتظرهای پایین است و بیشتر صدمات در کمتر از یک ساعت ترمیم میشوند.
تکامل و یک مزیت تصادفی
دانشمندان بر این باورند که فشارهای محیطی شدید در دریچههای گرمابی اعماق اقیانوس — مانند گرما، مواد شیمیایی واکنشپذیر و تنشهای مداوم — سیستمهایی را در این میکروارگانیسم شکل دادهاند که بهطور ناخواسته، مقاومت خارقالعاده در برابر تشعشع را نیز برای آن به ارمغان آوردهاند. این یافته نشان میدهد که در فرآیند تکامل، گاهی کارآمد بودن و نه بینقص بودن، میتواند به تواناییهایی فراتر از تصور منجر شود.
منبع: Hamshahrionline
اخبار علم و فناوری