موج جهانی محدودیت شبکههای اجتماعی برای کودکان؛ ایران چه نسخهای میپیچد؟
مروری کوتاه بر خبر
- موجی جهانی برای محدودسازی دسترسی کودکان و نوجوانان به شبکههای اجتماعی از استرالیا تا اروپا و ترکیه آغاز شده است.
- این تصمیمها مبتنی بر دادههایی درباره افزایش اضطراب، اختلال خواب و بحران هویت در نسل جوان است.
- کارشناسان بر لزوم آگاهسازی و اقناع جامعه قبل از اجرای هرگونه سیاست محدودکننده در ایران تأکید میکنند.
- اجرای محدودیتهای سنی در ایران با چالش نظارت بر پلتفرمهای خارجی مواجه است.
- نیاز به یک نسخه بومی شامل تعیین سن، آموزش سواد رسانهای و تقویت نقش خانوادهها احساس میشود.
موج جهانی محدودیت برای کودکان در فضای مجازی
در روزهای اخیر، موجی از تصمیمگیری دولتها برای محدودسازی یا ممنوعیت استفاده کودکان و نوجوانان از شبکههای اجتماعی آغاز شده است. این روند که از استرالیا کلید خورد، اکنون به کشورهای اروپایی مانند اسپانیا، یونان، اسلوونی و چک و حتی همسایهای مانند ترکیه رسیده است. این اقدامات صرفاً واکنشهای مقطعی نیستند، بلکه نشاندهنده تغییر نگاه جهانی به «کودک در عصر دیجیتال» هستند. استرالیا نخستین کشوری بود که بهطور رسمی اعلام کرد استفاده از شبکههای اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال ممنوع میشود و مسئولیت اجرای آن مستقیماً بر عهده پلتفرمهاست.
ضرورت اقناع جامعه قبل از اجرای سیاستها
محمد لسانی، استاد ارتباطات، در این رابطه میگوید سیاستهای محدودکننده بیشتر نقش کمکی و ویترینی دارند و بخشی از اجرا به عهده خانوادهها و بخش دیگر به سازوکار «احراز هویت سنی» پلتفرمها سپرده میشود. وی تأکید میکند نقطه آغاز اجرای چنین برنامههایی در ایران، درک چرایی و اقناع اجتماعی است. به گفته لسانی، اگر جامعه به این نتیجه برسد که این اقدامات مفید و با هدف رشد شخصیتی کودکان است، همراهی شکل میگیرد، در غیر این صورت خطر واگرایی اجتماعی و سوءبرداشت سیاسی وجود دارد. وی اشاره میکند که در کشورهایی مانند انگلستان، آگاهسازی منجر شده تا حدود ۷۰ درصد نوجوانان و جوانان معتقد باشند دنیای بدون اینترنت بهتر است.
چالش قانونگذاری برای پلتفرمهای خارجی
رضا صابری، کارشناس دیگر ارتباطات، به چالش نظارت در عصر شبکههای اجتماعی اشاره میکند و میگوید نظام سنی «دروازهبانی محتوا» در رسانههای نوین از میان رفته است. وی خاطرنشان میکند کشورهای توسعهیافته اکنون به پیامدهای زیانبار آزادی مطلق انتشار اطلاعات پی برده و کنترل بیشتری اعمال میکنند. صابری درباره امکان اجرای محدودیتهای سنی در ایران میگوید اجرای چنین سیاستهایی در کشوری امکانپذیر است که بتواند بر پلتفرمها نظارت داشته باشد. وی راهکار را الزام پلتفرمهای فعال در کشور به پذیرش قواعد داخلی میداند، در غیر این صورت هرگونه سیاستگذاری داخلی کارایی محدودی خواهد داشت.
نیاز به نسخه بومی در میانه سردرگمی خانوادهها
در ایران، کودکان و نوجوانان از سنین پایین حضوری گسترده در شبکههای اجتماعی دارند، بدون آنکه قانون مشخص یا آموزش رسمی همراه آن باشد. در این شرایط، مدارس منفعل هستند و خانوادهها سردرگم میان ممنوعیت یا رهاسازی، تنها ماندهاند. نتیجه، پرورش نسلی است که بیش از آنکه سواد رسانهای داشته باشد، صرفاً مصرفکننده محتواست. با توجه به بافت فرهنگی و اجتماعی خاص، ایران نیازمند نسخهای بومی است که در آن تعیین سن مناسب، آموزش سواد رسانهای، نقش فعال خانوادهها و مسئولیتپذیری پلتفرمها در کنار هم دیده شوند.
منبع: ettelaat.com
اخبار اجتماعی