لبنیات به کالای لوکس تبدیل شده است؟

مروری بر تغییر الگوی مصرف

افزایش قیمت‌ها الگوی خرید خانوارها را تغییر داده است. در صف خرید کالابرگ، کالاهایی مانند برنج، مرغ و روغن در اولویت قرار گرفته‌اند و لبنیات به صف آخر رانده شده‌اند. این تغییر نشان‌دهنده کاهش قابل توجه تقاضا برای شیر، ماست و پنیر در سبد خانوار، به ویژه در دهک‌های درآمدی پایین است.

آمار مصرف داخلی و استاندارد جهانی

بر اساس آمارهای رسمی، سرانه مصرف لبنیات در ایران به حدود ۶۰ تا ۷۰ کیلوگرم در سال رسیده است. این رقم در مقایسه با استاندارد جهانی که حدود ۱۶۰ کیلوگرم در سال عنوان می‌شود، فاصله زیادی دارد. این شکاف نشان می‌دهد لبنیات بیش از آنکه یک کالای ضروری باقی بماند، به کالایی نیمه‌لوکس تبدیل شده است.

تاثیر حذف ارز ترجیحی بر قیمت‌ها

حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی در سال‌های گذشته، با هدف اصلاح ساختار یارانه‌ها انجام شد، اما آثار آن به سرعت در بازار لبنیات نمایان شد. افزایش قیمت نهاده‌های دامی و هزینه تولید شیر خام، منجر به رشد قیمت محصولات لبنی شد. پس از این حذف، قیمت شیر، ماست، پنیر و سایر فرآورده‌های لبنی در چند مرحله افزایش یافت و برخی اقلام رشد چندبرابری قیمت را در مدت‌زمانی کوتاه تجربه کردند.

ناکارآمدی طرح کالابرگ الکترونیکی

در واکنش به تبعات حذف ارز ترجیحی، دولت سیاست کالابرگ الکترونیکی را برای حمایت از مردم در دستور کار قرار داد و لبنیات را نیز در فهرست کالاهای مشمول گنجاند. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد میزان اعتبار اختصاص‌یافته، تنوع محدود اقلام و فاصله قیمت کالابرگی با بازار آزاد، نتوانسته کاهش مصرف لبنیات را به‌طور جدی جبران کند. بسیاری از خانوارها ترجیح می‌دهند اعتبار خود را صرف کالاهای سیرکننده‌تر و ارزان‌تر کنند.

منبع: Rokna