لبنیات از سفره ایرانیان حذف می‌شود؟ سرانه مصرف به نصف استاندارد جهانی رسید

مروری کوتاه بر خبر

آمارهای رسمی نشان می‌دهد سرانه مصرف لبنیات در ایران به حدود ۶۰ تا ۷۰ کیلوگرم در سال کاهش یافته است. این رقم در مقایسه با استاندارد جهانی مصرف که حدود ۱۶۰ کیلوگرم عنوان می‌شود، وضعیت نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد. کارشناسان حوزه تغذیه هشدار داده‌اند که تداوم این روند می‌تواند به افزایش بیماری‌های مرتبط با کمبود کلسیم، پوکی استخوان و سوءتغذیه پنهان منجر شود.

## نقطه عطف گرانی: حذف ارز ترجیحی
حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی در سال‌های گذشته، آثار خود را به‌سرعت بر بازار لبنیات نشان داد. افزایش قیمت نهاده‌های دامی و هزینه تولید شیر خام، زنجیره‌ای از گرانی را رقم زد که مستقیماً مصرف‌کننده نهایی را هدف قرار داد. پس از این تصمیم، قیمت محصولات لبنی در چند مرحله افزایش یافت.
بر اساس مشاهدات میدانی، قیمت‌های فعلی برخی اقلام لبنی به این شرح است: ماست دبه‌ای کم‌چرب ۲ کیلویی ۱۶۵ هزار تومان، ماست پرچرب دبه‌ای ۲ کیلو و ۷۰۰ گرمی ۳۶۹ هزار تومان، پنیرخامه‌ای ۱۰۰ گرمی ۳۵ هزار تومان، پنیر ۳۵۰ گرمی ۱۲۲ هزار تومان، پنیر ۵۱۰ گرمی کم چرب ۱۵۹ هزار و ۵۰۰ تومان و پنیر سفید ۲۱۰ گرمی ۷۰ هزار تومان. این قیمت‌ها نسبت به ماه‌ها و حتی هفته‌های گذشته افزایش قابل توجهی داشته‌اند.

## کارایی محدود کالابرگ الکترونیکی
در واکنش به تبعات حذف ارز ترجیحی، دولت طرح کالابرگ الکترونیکی را برای حمایت از مردم در دستور کار قرار داد. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد میزان اعتبار اختصاص‌یافته، تنوع محدود اقلام و فاصله قیمت کالابرگی با بازار آزاد، نتوانسته کاهش مصرف لبنیات را به‌طور جدی جبران کند. بسیاری از خانوارها ترجیح می‌دهند اعتبار خود را صرف کالاهای سیرکننده‌تر و ارزان‌تر کنند. متصدیان فروشگاه‌ها نیز تأیید می‌کنند که پس از آغاز طرح کالابرگ، استقبال تنها برای برخی کالاها مانند روغن، گوشت، مرغ و برنج بوده است.

## هشدار کارشناسان و موضع صنعت
محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران، درباره تأثیرات حذف ارز ترجیحی اظهار کرد: «حذف ارز ترجیحی (رانتی) به صلاح کشور و در جهت منافع ملی است.» وی افزود: «کمک نقدی دولت در قالب کالابرگ عملاً انتقال تفاوت نرخ ارز ترجیحی و ارز تک نرخی است که به انتهای زنجیره (مصرف‌کنندگان) منتقل شده که مورد درخواست ما هم بوده است.»
فربد در مورد دلیل افزایش قیمت لبنیات در هفته‌های گذشته تصریح کرد: «افزایش قیمت لبنیات متأثر از افزایش قیمت علوفه و ناشی از حذف ارز ترجیحی و تحت تأثیر آن افزایش قیمت شیر خام دامداران بوده است.» وی ابراز امیدواری کرد که با افزایش قدرت خرید خانوار، صنعت لبنیات شاهد افزایش سرانه مصرف باشد.

## آینده‌ای نگران‌کننده برای سلامت
کاهش سرانه مصرف لبنیات در ایران از حالت هشدار خارج شده و به یک واقعیت آماری تبدیل شده است. ترکیب عوامل مختلف از جمله حذف ارز ترجیحی بدون سازوکارهای مؤثر جبرانی، افزایش پی‌درپی قیمت‌ها و ناکارآمدی نسبی طرح کالابرگ، دست‌به‌دست هم داده‌اند تا لبنیات از یک کالای ضرری به گزینه‌ای قابل‌حذف در سبد خانوار تبدیل شود. تداوم این روند می‌تواند علاوه بر تبعات اقتصادی، هزینه‌های سنگینی را در آینده به نظام سلامت کشور تحمیل کند.

منبع: Eghtesadnews

اخبار اقتصادی