طلای سفید گلستان در گرداب مشکلات اقتصادی و مکانیزاسیون؛ آیا پنبه‌کاری به پایان خط رسیده؟

پنبه که روزگاری به دلیل صنایع نساجی و حمایت‌های دولتی، محصولی استراتژیک و موجب شهرت گلستان به "سرزمین طلای سفید" بود، طی دو دهه گذشته با روند کاهشی شدید و نوسانات مواجه شده است. اکنون عدم صرفه اقتصادی، هزینه‌های سرسام‌آور تولید و قیمت تضمینی نامتناسب با تورم، کشاورزان را به سمت کشت‌های جایگزین سوق داده است. مشکلات مکانیزاسیون و فرسودگی ادوات نیز بر این بحران افزوده است.

چالش‌های اقتصادی و تغییر الگوی کشت

از دهه ۸۰ تا ۹۰ شمسی، افزایش هزینه‌های تولید و معرفی کشت‌های راحت‌تر با قیمت‌گذاری مطمئن‌تر، روند کاهش کشت پنبه در گلستان را آغاز کرد. در سال‌های اخیر، عدم صرفه اقتصادی این محصول به اوج خود رسیده و کشاورزان عمدتاً با هزینه‌های بالا و قیمت تضمینی ناکافی مواجه هستند. این شرایط باعث شده تا ترجیح دهند به سمت کشت‌های جایگزین با صرفه اقتصادی بالاتر، نظیر شالی (برنج) بروند.

معضل مکانیزاسیون و ادوات فرسوده

یکی از عوامل اصلی کاهش سطح کشت، هزینه‌های بالای دستمزد کارگر و نبود ادوات مکانیزه برداشت استاندارد است. مریم برزنونی، رئیس اداره فناوری‌های مکانیزه سازمان جهاد کشاورزی گلستان، مشکلات را تشریح کرده است. به گفته وی، قیمت کمباین‌های برداشت پنبه حتی انواع چینی بین ۳۲۰ تا ۳۵۰ هزار یورو و نمونه‌های اروپایی و آمریکایی تا ۸۰۰ هزار یورو است که کاملاً خارج از توان مالی کشاورزان است. همچنین، ۲۹ درصد از عملیات سمپاشی مستقیماً به کیفیت سمپاش وابسته است، در حالی که سمپاش‌های موجود از نظر فنی دارای ایراد هستند و استاندارد آن‌ها سال‌هاست به‌روزرسانی نشده است. این موضوع بارها با وزارت جهاد کشاورزی مکاتبه شده اما تاکنون اقدام عملیاتی انجام نگرفته است.

راه‌حل‌های پیشنهادی و نیاز به توجه ویژه

برزنونی بر این نکته تأکید دارد که برای نجات پنبه‌کاری، باید شرایط برای واردات ماشین‌آلات کارکرده استاندارد با قیمت مناسب فراهم شود. وی تصریح می‌کند اگر قرار است برداشت مکانیزه و تولید اقتصادی پنبه محقق شود، استان گلستان باید به صورت ویژه دیده شود. اصلاح ساختار مکانیزاسیون استاندارد و تسهیل دسترسی به ماشین‌آلات باید به عنوان اولویت در سیاست‌های بخش کشاورزی قرار گیرد. همچنین، بازنگری لازم در زمینه عملیات فنی، الگوی کشت و مکانیزاسیون ضروری است.

منبع: Ettelaat