شربت تریاک در بازار آزاد؛ چرا بیماران درمان اعتیاد دارو ندارند اما بازار مملو از آن است؟

بازار آزاد ایران مملو از شربت تنتور تریاک است، اما مراکز درمان اعتیاد از آبان ماه با کمبود شدید این دارو دست و پنجه نرم می‌کنند. این تناقض آشکار، پرسش‌های جدی درباره نحوه توزیع و احتمال نشت دارو از مسیرهای رسمی به ویژه صادرات را به وجود آورده است.

معمای داروی صادراتی در بازار داخلی

علی غلامی، رئیس کانون پزشکان درمانگر اعتیاد، به ایسنا می‌گوید داروهایی که در بازار آزاد دیده می‌شود، در شیشه‌های پلمب شده‌ای هستند که مراکز ملزم به تحویل شیشه خالی آن به سازمان غذا و دارو هستند. نکته قابل تأمل، درج عبارت «صادرکننده» روی بخشی از این شربت‌هاست. این موضوع ابهامات درباره چگونگی توزیع و نشت این دارو را افزایش می‌دهد. او این پرسش را مطرح می‌کند که وقتی مراکز درمانی ماه‌هاست سهمی از دارو دریافت نکرده‌اند، منشأ عرضه گسترده آن در بازار آزاد کجاست؟

سابقه نشت دارو و ضعف نظارتی

غلامی به سابقه نشت گسترده داروهای متادون و بوپرنورفین به بهانه صادرات اشاره می‌کند و می‌گوید به نظر می‌رسد سازمان غذا و دارو در محاسبات و نظارت خود دچار اشکال جدی است. او وضعیت نظارت بر داروهای درمان اعتیاد را ناکافی می‌داند و از داروی اکسی‌کدون مثال می‌زند که تولید داخلی آن جهش چشمگیری داشته و در بازار آزاد به راحتی یافت می‌شود.

آمار نگران‌کننده از ترامادول و ریتالین

به گفته رئیس کانون پزشکان درمانگر اعتیاد، افزایش شدید حجم تولید و دسترسی آسان به ترامادول نشانه‌ای از ضعف در کنترل چرخه توزیع است. طبق تحقیقات معتبر، ۲۴ درصد شروع اعتیاد جوانان با داروی ترامادول است. او همچنین به موضوع ریتالین اشاره کرده و می‌گوید با وجود نسخه الکترونیک، سامانه‌ها به گونه‌ای طراحی نشده‌اند که شفافیت واقعی ایجاد کنند و دارو به راحتی از زنجیره نشت می‌کند.

راهکار: سامانه ردیابی جامع

غلامی راهکار اصلی را ایجاد یک سامانه ردیابی جامع می‌داند که از لحظه کشف مواد اولیه تا تحویل نهایی به بیمار را ثبت کند. او می‌گوید در این حالت مشخص می‌شود نشت دقیقاً در کدام نقطه زنجیره رخ می‌دهد. شواهد موجود نشان می‌دهد بخش مهمی از داروهای موجود در بازار آزاد منشأ صادراتی دارند.

انگیزه مالی و درخواست شفافیت

او اشاره می‌کند وقتی دارویی با قیمت رسمی حدود ۱۰۰ هزار تومان، با عنوان صادرات از چرخه خارج و در بازار آزاد تا چند میلیون تومان فروخته می‌شود، انگیزه تخلف بالا می‌رود. غلامی از دستگاه قضایی و پلیس می‌خواهد آمار کشفیات داروهای صادراتی را شفاف اعلام کنند. به گفته او، بر اساس اعلام ستاد مبارزه با مواد مخدر، میزان نشت شربت تریاک از مراکز درمان اعتیاد کمتر از ۵ درصد است و نسبت دادن نشت کل بازار به این مراکز منصفانه نیست.

منبع: Isna