سواد سلامت محیطی در ایران چیست و چرا اولین مطالعه جامع آن مهم است؟

لیلی مازار، دانشجوی دکترای آموزش بهداشت، در نشستی خبری به تشریح طرح برگرفته از رساله دکترای خود با عنوان «تبیین مفهوم سواد سلامت زیست‌محیطی در جمعیت بزرگسال ایرانی: یک مطالعه کیفی» پرداخت. این پژوهش نخستین مطالعه جامع در ایران برای تعریف و شناسایی ابعاد سواد سلامت محیطی است.

تعریف بومی یک مفهوم نوپدید

مازار با اشاره به خلأ علمی موجود در این حوزه در کشور، مهم‌ترین دستاورد این پژوهش را ارائه یک تعریف مفهومی جامع و بومی از سواد سلامت محیطی عنوان کرد. بر اساس یافته‌ها، سواد سلامت محیطی به عنوان شاخه‌ای از سواد سلامت فردی تعریف می‌شود که با محیط‌های فیزیکی، اجتماعی و حتی محیط‌های نوپدید و مجازی در ارتباط است. این مفهوم از ترکیب «سواد سلامت مرتبط با محیط»، «سواد محیطی» و «سواد بهداشت محیط» شکل می‌گیرد و مجموعه‌ای از سوادهای پایه شناختی، عاطفی، رفتاری، ارتباطی و رسانه‌ای را در بر می‌گیرد.

کاربردها و اهداف آتی

این پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت چارچوب مفهومی استخراج‌شده می‌تواند در توسعه ابزارهای سنجش، طراحی مداخلات آموزشی و برنامه‌ریزی در حوزه سلامت و محیط زیست مورد استفاده قرار گیرد. وی افزود بر اساس یافته‌های این مطالعه، در حال طراحی یک ابزار سنجش برای ارزیابی وضعیت سواد سلامت محیطی در جمعیت بزرگسال و همچنین تهیه یک راهنمای آموزشی مبتنی بر شواهد برای ارتقای این سواد هستند.

محدودیت‌ها و چشم‌انداز پژوهش

مازار محدود بودن تعمیم‌پذیری آماری را از ویژگی‌های ذاتی پژوهش‌های کیفی دانست اما تأکید کرد با روش‌های نمونه‌گیری هدفمند، انتقال‌پذیری یافته‌ها تقویت شده است. انتخاب مشارکت‌کنندگان از شهر تهران به عنوان یک کلان‌شهر با تنوع اجتماعی و اقتصادی بالا، امکان دستیابی به دیدگاه‌های متنوع را فراهم کرد. ترکیب خبرگان با پیشینه غالب در مهندسی بهداشت محیط و همگنی نسبی گروه بزرگسال از نظر سطح تحصیلات از دیگر محدودیت‌های ذکر شده این مطالعه است.

منبع: isna.ir

سلامت