دیوان عالی آمریکا علیه ترامپ؛ پایان یکه‌تازی تعرفه‌ها با استناد به قانون اضطراری؟

دیوان عالی ایالات متحده در تاریخ ۲۰ فوریه ۲۰۲۶ (اول اسفند ۱۴۰۴)، در پرونده‌ای با نام شرکت «نرلینگ» علیه دونالد ترامپ، رای تاریخی خود را صادر کرد. این دیوان با ۶ رای موافق در برابر ۳ رای مخالف، اعلام داشت استناد ترامپ به «قانون وضعیت اضطراری اقتصادی بین‌المللی» برای اعمال تحریم و تعرفه بر واردات کالا به آمریکا، غیرقانونی است. این تصمیم با واکنش تند ترامپ و اعلام ادامه سیاست‌های تعرفه‌ای از مسیرهای دیگر همراه شد.

بستر یک نبرد بزرگ‌تر: جهانی‌سازی در برابر ناسیونالیسم اقتصادی

برای درک اهمیت این رای، باید به بستر گسترده‌تری نگاه کرد. از دهه ۱۹۹۰ به بعد، روند «جهانی‌سازی» اقتصاد با ظهور فناوری‌های نوین ارتباطی و فضای مجازی شتاب گرفت. این پدیده برندگان و بازندگانی در سطح بین‌المللی و حتی در درون جوامعی مانند آمریکا به جا گذاشت. در مقابل، گرایش «ناسیونالیسم اقتصادی» با شعار حمایت از صنایع داخلی و اعمال تعرفه بر کالاهای وارداتی قدرت گرفت. دونالد ترامپ، به عنوان یک چهره شاخص این جریان، گلوبالیست‌ها را متهم می‌کرد که اقتصاد آمریکا را به نابودی کشانده‌اند.

قانون اضطراری و نبرد حقوقی

ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری خود، برای عملیاتی کردن دیدگاه‌های ملی‌گرایانه اقتصادی، به «قانون اختیارات اضطراری اقتصاد بین‌المللی» مصوب ۱۹۷۷ استناد کرد. این قانون در شرایط اضطراری اختیاراتی ویژه به رئیس جمهور می‌دهد. ترامپ با تکیه بر این قانون، به اعمال تعرفه‌های بالا بر واردات از بسیاری کشورها پرداخت. شرکت «نرلینگ» علیه این اقدام اقامه دعوا کرد و نبرد حقوقی نهایتاً به دیوان عالی کشید.

تحلیل رای و دلایل قضات

رای دیوان عالی آمریکا از چند جنبه حائز اهمیت است. اولاً، با وجود اینکه اکثریت فعلی قضات این دیوان توسط روسای جمهور جمهوری‌خواه منصوب شده‌اند، علیه رئیس جمهور هم‌حزب خود رای دادند. دلیل حقوقی اصلی اکثریت قضات این بود که تعیین تعرفه، از اختیارات ذاتی کنگره است و رئیس جمهور با استناد به قانون اضطراری، از مرزهای تفکیک قوا فراتر رفته است. قضات مخالف اما بر ضرورت اختیارات رئیس جمهور برای اداره امور اقتصادی در شرایط خاص تاکید کردند.

پیامدهای داخلی و بین‌المللی احتمالی

این رای می‌تواند پیامدهای قابل توجهی داشته باشد. در داخل آمریکا، ایالت‌های ساحلی که از تجارت آزاد سود می‌برند از رای استقبال کرده‌اند، در حالی که ایالت‌های صنعتی نیازمند حمایت، ناخرسند هستند. از نظر سیاسی، این رای دست رئیس جمهور را در اعمال سیاست‌های تعرفه‌ای می‌بندد و می‌تواند بر فضای انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس اثر بگذارد. فراتر از مرزهای آمریکا، این تصمیم بر کشمکش بین جریان‌های گلوبالیست و ناسیونالیست اقتصادی در دیگر نقاط جهان نیز تاثیر خواهد گذاشت.

منبع: Ettelaat