جنگ ویرایشی در ویکیپدیا: آیا بزرگترین دانشنامه جهان قربانی «پولشویی اطلاعاتی» شده است؟
مروری کوتاه بر خبر
- نزدیک شدن ویکیپدیا به بیستوپنجمین سالگرد در ۲۰۲۶ و مواجهه با چالش جنگهای ویرایشی هماهنگ.
- تشدید این جنگها پس از تهاجم روسیه به اوکراین و هدفگیری مقالات مرتبط با اروپای شرقی و تاریخ شوروی.
- استفاده از تاکتیکهایی مانند تغییر ظریف واژگان، منبعدهی گزینشی و سوءاستفاده از قوانین رویهای برای تثبیت روایتهای تحریفشده.
- موردکاوی استونی و صفحه کایا کالاس به عنوان نمونهای از تجدیدنظرطلبی تاریخی و نفوذ سیاسی.
- اهمیت ویکیپدیا به عنوان منبع اولیه برای روزنامهنگاران، دانشجویان و سیستمهای هوش مصنوعی.
- مفهوم «آمادهسازی مدلهای زبان بزرگ» و شکلدهی به درک فناوریهای آینده از طریق دستکاری اطلاعات امروز.
ویکیپدیا، در آستانه بیستوپنجمین سالگرد تأسیس خود در سال ۲۰۲۶، با چالشی جدی به نام «جنگهای ویرایشی هماهنگ» مواجه است. در این کارزارها، عوامل مخرب تلاش میکنند تا با بازنویسی تاریخ و پاکسازی اطلاعات نادرست، روایتهای تحریفشده را در یکی از معتبرترین پلتفرمهای مرجع جهان تثبیت کنند. این پدیده پس از تهاجم روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ تشدید شده و اکنون به خط مقدم جنگ اطلاعاتی ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.
جنگ ویرایشی چیست و چگونه عمل میکند؟
جنگ ویرایشی زمانی رخ میدهد که ویراستاران به جای حل اختلاف از طریق گفتوگو، به طور مکرر یک محتوای مشخص را تغییر میدهند. ویکیپدیا رسماً این رفتار را مذموم میداند، اما در عمل، ویراستاران هماهنگ میتوانند با سوءاستفاده از قوانین رویهای و شکایت به مدیران، مشارکتکنندگان باحسننیت را خسته کنند. هدف نهایی، فرسایش مخالفان، قفل کردن صفحات در لحظات مطلوب و عادیسازی روایتهای جانبدارانه است. این تاکتیکها بر تغییرات ظریف در واژگان و منبعدهی گزینشی متکی هستند، نه خرابکاری آشکار.
استونی و کایا کالاس: اهداف مکرر تجدیدنظرطلبی تاریخی
مورد استونی به وضوح نشان میدهد که چگونه از جنگهای ویرایشی برای نفوذ سیاسی استفاده میشود. از سال ۲۰۲۲، مقالات انگلیسیزبان درباره تاریخ و سیاست استونی تحت فشار مداوم بودهاند. یک تاکتیک تکرارشونده، تغییر محل تولد شخصیتهای عمومی استونی به «جمهوری سوسیالیستی استونی شوروی، اتحاد جماهیر شوروی» بوده است. این در حالی است که اجماع حقوقی بر اشغال استونی توسط شوروی (۱۹۹۱-۱۹۴۰) تأکید دارد. موضوعات تاریخی مانند جنگ استقلال استونی (۱۹۲۰-۱۹۱۸) نیز هدف قرار گرفته و گاه به عنوان «جداییطلبی از روسیه» بازتعریف شدهاند. صفحه کایا کالاس، نخستوزیر سابق استونی، بارها ویرایش شده و در لحظات کلیدی، در حالی که روایتهای همسو با روسیه در آن قرار داشت، قفل شده است.
چرا ویکیپدیا به میدان نبرد اطلاعاتی تبدیل شده است؟
ویکیپدیا تنها یک وبسایت نیست. این پلتفرم در نتایج جستوجو رتبه بالایی دارد و به عنوان مرجع پیشفرض برای روزنامهنگاران، دانشجویان و عموم مردم عمل میکند. پیروزی در یک جنگ ویرایشی به معنای تبدیل یک روایت مورد مناقشه به «دانش عمومی» جهانی است. اهمیت این موضوع با نقش ویکیپدیا به عنوان یکی از منابع اصلی برای سیستمهای هوش مصنوعی دوچندان میشود. مطالعات نشان میدهد ویکیپدیا منبعی پرتکرار برای مدلهای زبانی مانند ChatGPT است. بنابراین، دستکاری مقالات امروز میتواند نحوه درک و بازتولید تاریخ توسط فناوریهای آینده را شکل دهد، پدیدهای که به آن «آمادهسازی مدلهای زبان بزرگ» گفته میشود.
منبع: asriran.com
اخبار علم و فناوری