جشنواره فجر ۱۴۰۴: تحریم گسترده بازیگران یا مرگ تدریجی یک رویداد سینمایی؟

افول یک رویداد؛ از حاشیه به متن

جشنواره فیلم فجر در حالی برگزار می‌شود که به نظر می‌رسد در کانون توجه قرار ندارد. حواشی این دوره آن‌قدر پررنگ شده‌اند که خود جشنواره عملاً به حاشیه رفته است. این وضعیت، به‌خصوص پس از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، در تمام ادوار بعد از انقلاب بی‌سابقه توصیف شده است.

تلاش برای عادی‌سازی در برابر واقعیت

برخی رسانه‌ها مانند فرهیختگان و خراسان یا چهره‌هایی در شبکه‌های اجتماعی تلاش می‌کنند بحث را بر کیفیت فیلم‌ها متمرکز کنند. با این حال، واقعیت کاهش شدید توجه مخاطب است. حتی در سال ۱۴۰۱ با وجود اعتراضات، جشنواره دیده می‌شد، اما امسال جز چند چهره انگشت‌شمار، تقریباً کسی حاضر نیست و «نیامدن» تبدیل به مسئله اصلی شده است.

موج تحریم و واکنش‌های قطبی

بازیگرانی مانند الناز شاکردوست و هومن سیدی در زمره تحریم‌کنندگان جشنواره قرار دارند. تعداد تحریم‌کنندگان به وضوح از حاضران بیشتر است. در مقابل، رسانه‌هایی مانند اعتماد با انتشار یادداشت‌های مثبت درباره آثاری مانند «اسکورت» یوسف حاتمی‌کیا یا «قایق‌سواری در تهران» رسول صدرعاملی سعی در عادی‌سازی فضا دارند. اما پرسش اصلی درباره غیبت مردم باقی است.

تصویری گویا از سالن‌های خالی

شاید نزدیک‌ترین تصویر به واقعیت، عکسی باشد که میلاد علوی از مقابل سینما فرهنگ منتشر کرد و خالی بودن جلوی در سینما را نشان می‌داد. این تصویر بیش از هر تحلیل دیگری وضعیت جشنواره را توضیح می‌دهد.

تریبون‌های جنجالی و جابه‌جایی معنا

صحبت‌های محمدرضا شریفی‌نیا درباره فضای غمبار جشنواره و تمجید از گلشیفته فراهانی در کنار خونسردی ظاهری او، یک سوی ماجراست. سوی دیگر، پرحاشیه‌ترین نشست متعلق به محمدحسین مهدویان بود که حضور در جشنواره را «شجاعت» خواند. این تعبیر با واکنش‌های تندی، مثلاً از سوی مهران احمدی، مواجه شد که شجاعت را در نیامدن و فاصله گرفتن از ساختار قدرت معنا کردند.

بحران نمادین سروش صحت

سروش صحت به دلیل فیلم «استخر» خود به یکی از نقاط مناقشه تبدیل شده است. فشار زیادی بر او برای عدم حضور وجود دارد و از سوی اکانت‌های شبکه‌های اجتماعی به خاطر ثبت فیلم در جشنواره انتقاد می‌شود. تناقض اصلی اینجاست که مخاطبان جدید صحت از برنامه «اکنون»، عمدتاً همان طیفی هستند که جشنواره را تحریم کرده‌اند. تصمیم او برای حضور یا عدم حضور، به بحرانی نمادین بدل شده است.

غیبت نمادهای تمام دهه‌ها

نکته قابل توجه غیبت کامل نمادهای بازیگری دهه‌های مختلف است: از نوید محمدزاده (دهه نود) و محمدرضا گلزار (دهه هشتاد) گرفته تا هدیه تهرانی و نیکی کریمی (دهه هفتاد) و بازیگرانی مانند امکانیان و پورعرب (دهه شصت). حتی علی نصیریان که تصویرش روی پوستر بود، واکنشی سرد نشان داد. این غیبت جمعی، تصویری گویا از وضعیت جشنواره ارائه می‌دهد.

سرویس اجتماعی