تهران پرریسکترین نقطه ایران در برابر زلزله؛ تلفات بالقوه: چندصد هزار نفر
مروری کوتاه بر خبر
- تهران به دلیل مقیاس عظیم خسارات بالقوه، پرریسکترین نقطه ایران از نظر زلزله شناخته میشود.
- تلفات بالقوه یک زلزله بالای ۷ ریشتر در تهران میتواند به چندصد هزار نفر برسد.
- بافت فرسوده، تراکم جمعیت و دشواری دسترسی اضطراری از عوامل اصلی این ریسک بالا هستند.
- یک برنامه فشرده ۵ ساله با بودجه کلان و اراده سیاسی راسخ برای افزایش تابآوری ضروری است.
- بحرانهای ثانویه مانند آتشسوزی پس از زلزله میتوانند خطرناکتر از خود حادثه باشند.
مروری کوتاه بر هشدار یک استاد زلزلهشناسی
دکتر مهدی زارع، استاد پژوهشکده بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، هشدار داده است که بر اساس ارزیابیهای فعلی، تهران به دلیل مقیاس عظیم خسارات بالقوه، پرریسکترین نقطه ایران از نظر ریسک زلزله است. او تأکید میکند که تلفات بالقوه یک زلزلهای با بزرگای بیش از ۷.۰ در پایتخت میتواند به چندصد هزار نفر برسد.
چرا تهران اینقدر پرخطر است؟
زارع مفهوم «خطرناکترین مکان» را فراتر از بزرگای زلزله و وابسته به تعداد افراد و ساختمانهای در معرض توضیح میدهد. جمعیت روزانه بیش از ۱۳ میلیون نفر، تمرکز عظیم زیرساختهای سیاسی و اقتصادی و وجود بافت فرسوده که ۱۰ تا ۲۰ درصد منطقه شهری را شامل میشود، از دلایل اصلی این ارزیابی هستند. تراکم ساختمانی در این بافتها و دشواری دسترسی اضطراری در کوچههای باریک، ریسک تلفات انسانی را به شدت افزایش میدهد.
سناریوی یک زلزله بزرگ در پایتخت
بر پایه شبیهسازیها، یک زلزله ۷ ریشتری در تهران میتواند منجر به تلفاتی در حد چندصد هزار نفر شود که زلزلههای شبانه مرگبارتر خواهند بود. در چنین رویدادی، حتی ساختمانهای مدرن نیز آسیب میبینند و ساختمانهای بنایی قدیمی ممکن است فرو بریزند. بحرانهای ثانویه مانند آتشسوزی ناشی از شکستگی خطوط گاز یا روانگرایی خاک در برخی مناطق، اغلب خطرناکتر از خود زلزله ارزیابی میشوند.
درسهایی از زلزلههای ویرانگر گذشته
این استاد دانشگاه با اشاره به زلزله بم در سال ۱۳۸۲ که در بازه ۶.۰ تا ۶.۹ ریشتر قرار داشت، یادآوری میکند که به دلیل کانون شهری، ژرفای کم (۸.۵ کیلومتر) و غیرتابآور بودن بسیاری بناها، حدود یکسوم جمعیت شهر جان باختند. او همچنین به فروریختن هتل بایرام در ترکیه در اثر یک پسلرزه ۱۰ روز بعد از زلزله اصلی اشاره میکند که نشاندهنده تداوم خطر پس از حادثه اولیه است.
نسخه فوری برای نجات تهران: یک برنامه ۵ ساله با حس عملیات اضطراری
دکتر زارع برای افزایش تابآوری تهران، اجرای یک برنامه فشرده، عملیاتی و با بودجه مشخص در بازه ۵ ساله را ضروری میداند و تأکید دارد که «کارهای کوچک و پراکنده» فایدهای ندارد. اولویتهای پیشنهادی او شامل این موارد است:
– **تشکیل ستاد فرماندهی واحد تابآوری تهران** با اختیارات تام و پاسخگویی مستقیم به بالاترین مقام کشور.
– **تقویت سیستم هشدار سریع** با نصب شبکه حسگر روی گسلهای اصلی برای اعلام هشدار حتی ۵ تا ۱۰ ثانیه قبل از رسیدن امواج.
– **مقاومسازی فوری بیمارستانها، مراکز آتشنشانی و اورژانس** و ایمنسازی شبکه گاز برای جلوگیری از آتشسوزی.
– **ایجاد سامانه عمومی نقشه ریسک ساختمانها** با رنگبندی (قرمز، زرد، سبز) برای شفافیت و اولویتبندی مقاومسازی.
– **آموزش همگانی اجباری** و سازماندهی تیمهای اولیه پاسخدهی در هر محله.
– **تأمین مالی پایدار** از طریق ایجاد صندوق ویژه تابآوری تهران.
او هشدار میدهد که هرگونه تأخیر در اجرای این برنامه، میتواند هزینههای انسانی و مالی غیرقابل تصوری در پی داشته باشد.
منبع: w3.org
اخبار اجتماعی