تفسیر غزل «من از کجا پند از کجا» مولانا با صدای استاد شجریان

نکات کلیدی خبر

• غزل «من از کجا پند از کجا، باده بگردان ساقیا» از دیوان شمس تبریزی مولانا است.
• این شعر با صدای استاد محمدرضا شجریان اجرا شده است.
• در تفسیر ابیات، ساقی نماد حقیقت و شراب، نماد عشق معنوی دانسته شده است.
• مولانا در این غزل، عافیت طلبی دنیوی را به چالش می کشد.
• رابطه عمیق مولانا و شمس تبریزی زمینه ساز خلق این اشعار بوده است.

پیشینه شعر و اجرا

غزل «من از کجا پند از کجا، باده بگردان ساقیا» از غزلیات مولانا جلال الدین محمد بلخی در دیوان شمس تبریزی است. این اثر عرفانی که به دیوان کبیر نیز معروف است، با صدای استاد محمدرضا شجریان به صورت یک فایل صوتی اجرا شده است. مدت زمان این اجرا ۹ دقیقه و ۲۷ ثانیه است. مولانا که در غرب با نام رومی شناخته می شود، اشعار خود را بیشتر به فارسی سروده اما از زبان های عربی، ترکی و یونانی نیز در آثارش بهره برده است.

شرح ابیات آغازین

در شرح این غزل آمده است که مولانا در بیت اول با عبارت «من از کجا پند از کجا» اعلام می کند که مست باده عشق است و پندهای عافیت طلبانه اهل دنیا به کارش نمی آید. او از ساقی می خواهد جام عشق را بگرداند. ساقی در این اشعار گاه نماد حقیقت دانسته شده که با تجلیات عشق، سالک را به حالت سکر و مستی می برد. بیت دوم نیز بر پنهان بودن این شراب روحانی از اغیار و بیگانگان تاکید دارد. در تفسیر بیت سوم، مولانا خطاب به ساقی می گوید تا اهل دنیا و حریصان به متاع مادی را با همان مشغول کند و به خواب غفلت فرو برد.

مفاهیم عرفانی

در ابیات بعدی، مولانا با خطاب «جانِ جانِ جانِ جان» به حضرت معشوق ازلی اشاره می کند و تاکید دارد که برای نان و تمتعات نفسانی به این دنیا نیامده است. در بیت پنجم، «پیر ده» کنایه از عقل جزئی و سطحی اندیشی است که قلمروش امور دنیوی است. مولانا در مثنوی نیز روستا (ده) را گور عقل دانسته است. در بیت ششم بر لزوم پایداری در راه عشق و زدودن شرم و حیای منفی و عافیت طلبی های محافظه کارانه با جام عشق تاکید شده است. بیت پایانی نیز با دعوت از ساقی برای شکوفایی بخت سالک پایان می یابد.

زمینه تاریخی و رابطه با شمس

این غزلیات در دیوان شمس تبریزی گردآوری شده است. شمس تبریزی، صوفی نامدار قرن هفتم، تاثیر عمیقی بر مولانا داشت به طوری که مولانا دیوان غزل هایش را به نام او کرد. ملاقات این دو در قونیه اتفاق افتاد و این رابطه نزدیک با مخالفت برخی مریدان مولانا روبرو شد. رفت و آمدها و نهایتا ناپدید شدن شمس، مولانا را شدیدا تحت تاثیر قرار داد و اندوه این فراق در غزلیاتش مشهود است. همین رابطه عرفانی بود که به تولد اشعاری چون «من از کجا پند از کجا» انجامید.

سبک زندگی